Milletvekili Koçyiğit, çalışma sürelerinin düşürülmesi için kanun teklifi sundu


ERCÜMENT DAŞDELEN

Yeşil Sol Parti Kars Milletvekili Gülüstan Kılıç Koçyiğit, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına, Devlet Memurları Kanunu ve İş Kanunu'nda haftalık iş sürelerinin kısaltılmasına yönelik bir kanun teklifi sundu.

Teklifin gerekçesinde, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 10. Maddesinde belirtilen "çalışma hakkının, insan onurunun ve kişiliğinin korunması, çalışanların korunması, çalışma koşullarının düzeltilmesi, çalışma barışının sağlanması ve verimliliğin artırılması amacıyla" düzenlendiği vurgulandı. Bu kanun değişikliği teklifi ile işçi sağlığının ve iş güvenliğinin korunması, iş üretkenliğinin artırılması ve kalitenin yükseltilmesi, istihdamın artırılması ve işsizliğin azaltılması, işçilerin yaşam kalitesinin yükseltilmesi ve Türkiye'nin çalışma saatlerinin uluslararası iyi uygulama örnekleriyle uyumlu hale getirilmesi amaçlandığı belirtildi. Sanayi devrimi sonrasında uzun çalışma saatlerine maruz kalan işçi sınıfının "8 saat iş, 8 saat dinlenme, 8 saat rekreasyon" taleplerine referans verip günümüz koşulları doğrultusunda, haftalık çalışma sürelerinin kısaltılması gerekliliği vurgulandı.
Teklif, Devlet Memurları Kanunu'nda ve İş Kanunu'nda yer alan haftalık çalışma sürelerinin kısaltılmasını içeriyor. Devlet Memurları Kanununa göre 40 saat olan haftalık çalışma süresi, 30 saate düşürülmektedir.

Teklif ile, İş Kanunu'nun 63. maddesinde düzenlenen haftalık çalışma süresinin 45 saatten 34 saate düşürülmesi öneriliyor. Yer altı maden işlerinde çalışan işçilerin çalışma süreleri de düşürülmekte, günde en fazla beş buçuk saat, haftada en fazla yirmi yedi buçuk saat olarak belirlenmektedir.
Gülüstan Kılıç Koçyiğit'in sunduğu bu kanun teklifi ile çalışma sürelerinin düşürülmesi ile günlük 6 saat çalışmaya veya haftalık 4 gün çalışmaya geçilmesinin işçi sağlığı, iş güvenliği, üretkenlik ve iş-yaşam dengesi üzerinde olumlu etkiler sağlayabileceği vurgulandı. Teklifin, işçi sınıfının yaşam koşullarını iyileştirmeyi, iş sağlığı ve güvenliğini sağlamayı, üretkenliği artırmayı amaçladığı belirtildi.

Ayrıca, dünya genelindeki örnekler ve uluslararası iyi uygulamalar göz önüne alındığında, çalışma saatlerinin kısaltılmasının işçi memnuniyetini artırabileceği, iş üretkenliğini yükseltilebileceği ve iş-özel hayat dengesini iyileştirebileceği ifade edildi.
Gülüstan Kılıç Koçyiğit'in kanun teklifi, işçi hakları ve yaşam kalitesi açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. Teklifin, Türkiye'de çalışma koşullarının daha adil ve insan odaklı hale getirilmesi amacıyla önemli bir adım olarak görüldüğü belirtildi.

GENEL GEREKÇE

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 10. Maddesinde "Çalışma Hakkı, kanunla düzenlenir. Çalışma hakkının kullanılmasında amaç, insan onurunun ve kişiliğinin korunması, çalışanların korunması, çalışma koşullarının düzeltilmesi, çalışma barışının sağlanması ve verimliliğin artırılmasıdır." Hükmü bulunmaktadır.Bu kanun değişikliği teklifiile, işçisağlığının ve işgüvenliğinin korunması, iş üretkenliğinin artırılması ve kalitenin yükseltilmesi, istihdamın artırılması ve işsizliğin azaltılması, işçilerinyaşamkalitesininyükseltilmesiveTürkiye'ninçalışmasaatlerininuluslararasıiyiuygulamaörnekleriyleuyumlu hale getirilmesi amaçlanmıştır.

Sanayi devriminin etkisiyle işçilerin ağır koşullarda uzun saatler boyunca çalışmak zorunda bırakıldığı dönemlerde, çalışma sürelerinin azaltılması talebi, işçi sınıfının temel önceliklerinden birihaline gelmiştir. Sanayi devrimi, yaşamın her yönünü makinelerin ritmine uydurarak düzenlemiştir; uyku, çalışma, dinlenme saatleri buna göre şekillenmiştir. İşçiler, uzunçalışmasaatlerivedüşükücretlerlemücadeleetmekzorundakalmıştır. Bu çerçevede, işçi sınıfı, "8 saatiş, 8 saatdinlenme, 8 saat rekreasyon" sloganıetrafındabirleşerekçalışmasürelerininkısaltılmasınıtalepetmiştir. Bu talep, uluslararası alanda da dikkate alınmış ve birçok ülkede işçi sınıfının gücünü artırmıştır.

Ancak, bu mücadelenin kazanımları zaman içinde zayıflamış ve uzun çalışma saatleri, özellikle kayıtdışı istihdamda, hala varlığını sürdürmektedir. Türkiye, EkonomikKalkınmaveİşbirliğiÖrgütü'ne (OECD) üyeülkelerarasındaenfazlamesaiyapanülkekonumundadır. Uzun Çalışma Saatleri, iş sağlığını ciddi şekilde tehdit ederken, iş üretkenliği üzerinde de olumsuz etkilere yol açmaktadır. Bilimselaraştırmalar, uzunçalışmasaatlerininstres, tansiyongibisağlıksorunlarınıartırdığınıveişçinindikkatiniolumsuzetkilediğiniortayakoymaktadır.

Farklıülkelerdekiresmiçalışmasaatleriçeşitlilikgöstermektedir. Örneğin, Almanya'dagenellikle 35-40 saat, Fransa'da 35 saat, Norveç'te 37.5 saat, Danimarka'da 37-40 saat, Hollanda'da 38-40 saatveİngiltere'deortalama 37-40 saatarasındadeğişenhaftalıkçalışmasüreleribulunmaktadır.

Çalışma saatlerinin günlük 8 saatten 6 saate veya haftalık çalışma gününün 5 günden 4 güne düşürülmesinin faydalarına dair dünyada uygulanan iyi örnekleri bulunmaktadır. Dünya genelinde, haftada 4 gün çalışma modeli farklı ülkelerde ve bölgelerde yaygınlaşmaktadır. Avustralya, Kanada, ABD, Japonya ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerde de kısa çalışma haftası denemeleri yapılmaktadır. Kuzey Avrupa ülkeleri, iş-özel hayat dengesine verilen hassasiyetin de etkisi ile bu alanda öncülük etmektedir. Belçika'da Emekçiler, resmi olarak haftada 4 gün çalışmaya geçme hakkına sahip olup, 6 aylık deneme süresi e talep edebilmektedirler. Almanya'da çalışma haftası zaten kısa olmasına rağmen, 4 günlük çalışma modeline geçiş tartışılmaktadır. İngiltere'deyapılandenemelersonucundaişçilerinüretimindeartışgörülmüştür. Fransa'da da şirketler 4 günlük çalışma modelini test etmektedir. Hollanda, Danimarka, İzlanda, Japonya, Norveç gibi ülkelerde benzer denemeler gerçekleştirilmektedir. Bu uygulamalar, iş-özelhayatdengelemesiveişçisınıfınınçıkarlarıodaklıçeşitliülkelerdedesteklenmektedir.

Bu örnekler, çalışmasaatlerininvehaftalıkçalışmagünününkısaltılmasınınişüretkenliği, emekçimemnuniyetiveiş-yaşamdengesiüzerindeolumluetkileresahipolabileceğinigöstermektedir. Bu tür uygulamalar, emekçilerin daha mutlu ve sağlıklı olmalarını sağlayarak hem bireysel hem de kurumsal düzeyde başarılı sonuçlar doğurabilir.

Çalışma sürelerinin düzenlenmesi, işçi sınıfının haklarını korumak için son derece önemlidir. Uzunçalışmasaatleri, işçi sağlığını olumsuz etkilerken, üretkenlik ve dikkat kaybına da yol açmaktadır. Çalışma sürelerinin düşürülmesi, işçi haklarının, sağlığının ve esenliğinin korunmasına katkıda bulunacaktır. Özellikle, ekonomikkrizdönemlerindeişsizliğinazaltılmasıveistihdamınartırılmasıaçısındançalışmasaatlerininazaltılmasıpolitikası, istihdamın daha etkin şekilde dağıtılmasına yardımcı olabilir.

Sonuçolarak, çalışma saatlerinin 8 saatten 6 saate veya çalışma günlerinin 5 günden 4 günedüşürülmesiçalışmasüresinininsanayakışırbirdüzeyegetirilmesi, işçi haklarının korunması ve yaşam kalitesinin yükseltilmesi, işçi sağlığının ve işgüvenliğinin korunması, üretkenliğinartırılmasıveişsizlikveistihdamsorunununçözümüaçısından son derece önemlidir.

Haftalıkçalışmasaatinin 45 saatten 34 saatedüşürülmesiile; günlükçalışmasaatlerinin 6 saate veya çalışma gün sayısının 4 güne düşürülmesi, işçi sınıfının yaşam koşullarını iyileştirmek, işsağlığıvegüvenliğiniteminetmek, üretkenliği arttırmak amacıyla önemli bir adım olacaktır. İşçilerin insanca çalışma koşullarına kavuşmaları, aileleriyledahafazlavakitgeçirebilmelerivegenelyaşamkalitelerininartmasıiçinbudeğişikliğinhızlahayatageçirilmesigerekmektedir. Bu teklif, işçisınıfınıntemelhakvetaleplerinikorumavedesteklemeamacınıtaşımaktadır.