FARUK OCAK

Bir toplumun vicdanı, en güçlü insanlarının ne kadar rahat yaşadığıyla değil; en kırılgan bireylerinin ne kadar eşit, özgür ve onurlu yaşayabildiğiyle ölçülür.

Bugün engelli bireyler ve aileleri yalnızca günlük yaşamın zorluklarıyla mücadele etmiyor. Aynı zamanda yıllar boyunca kazanılmış hakların birer birer değiştiğine, daraltıldığına veya uygulamada etkisini kaybettiğine de tanıklık ediyor.

Aslında asıl soru şudur:

Engelliler haklarını neden kaybediyor?

Bu soruya verilecek en kolay cevap; kurumları, yöneticileri veya sistemi suçlamaktır.

Ancak gerçekler çoğu zaman daha derindir.

Çünkü haklar sadece alınmaz.

Haklar bazen sessizlikle kaybedilir.

Bazen ilgisizlikle kaybedilir.

Bazen bölünmüşlükle kaybedilir.

Bazen de engelliler adına konuştuğunu söyleyenlerin yeterince güçlü mücadele ortaya koyamaması nedeniyle kaybedilir.

Bugün yıl 2026.

Artık engelli bireyler sadece dinleyen insanlar değildir.

Araştırıyorlar.
 Mevzuat okuyorlar.

Kararları takip ediyorlar.

Haklarını öğreniyorlar.

Kendileri adına kimlerin mücadele ettiğini, kimlerin sadece konuştuğunu görebiliyorlar.

Bu nedenle artık hiç kimse engelli bireyleri sadece toplantılarda alkışlayan insanlar olarak görmemelidir.

Engelli bireyler bilinçleniyor.

Ve bilinçlenen insanlar soru sormaya başlıyor.

İşte bazı çevreleri rahatsız eden şey de tam olarak budur.

Çünkü soru soran insan yönetilmez, bilgilendirilir.

Haklarını bilen insan susturulamaz, ikna edilmek zorundadır.

Bugün birçok engelli bireyin kafasını karıştıran konuların başında çalışma gücü kaybı ile emeklilik sistemi geliyor.

Sosyal medyada hâlâ şu sorular soruluyor:

“Raporum yüzde 80, emekli olur muyum?”

“Şu hastalığım var, emeklilik alabilir miyim?”

“Raporum yüksek, kesin emekli olur muyum?”

Oysa yeni sistem bu kadar basit işlemiyor.

Bunu günlük hayattan bir örnekle açıklayalım.

İki farklı kişinin elinde yüzde 80 oranlı rapor bulunsun.

Birinci kişinin hastalığı, çalışma gücü kaybı değerlendirmesinde ilgili cetvellerde karşılık bulabilir.

İkinci kişinin aynı oranlı raporu olmasına rağmen hastalığı farklı değerlendirilmiş olabilir.

Sonuç olarak biri olumlu değerlendirme alırken diğeri alamayabilir.

Çünkü bugün değerlendirme yalnızca rapor oranına göre yapılmıyor.

Hastalığın niteliği, tedavi süreci, çalışma hayatına etkisi ve SGK Sağlık Kurulunun değerlendirmesi birlikte inceleniyor.

Bu yüzden sosyal medyada kesin konuşan herkes doğru bilgi vermiyor olabilir.

Hak kayıplarının en büyük nedenlerinden biri de bilgi kirliliğidir.

Yanlış bilgi bazen yanlış karardan daha fazla zarar verir.

Çünkü insanları umutlandırır, yanlış yönlendirir ve sonunda hayal kırıklığına uğratır.

Ancak burada daha önemli bir konu vardır.

Engelli bireylerin yıllardır yaşadığı sorunların önemli bir bölümü neden çözülemiyor?

Neden her yıl aynı sorunlar konuşuluyor?

Neden erişilebilirlik hâlâ sorun?

Neden istihdam hâlâ sorun?

Neden eğitimde fırsat eşitliği hâlâ sorun?

Neden birçok engelli birey kendisini yalnız hissediyor?

Bu soruların cevaplarından biri de maalesef engelliler arasındaki birlik eksikliğidir.

Bugün bir görme engelli kendi sorununu konuşuyor.

Bir ortopedik engelli kendi sorununu konuşuyor.

Bir işitme engelli kendi sorununu konuşuyor.

Oysa hak kaybı yaşandığında engel türüne göre ayrım yapılmıyor.

Bugün bir grubun kaybettiği hak, yarın başka bir grubun karşısına çıkabiliyor.

Bu nedenle engellilerin birbirini rakip değil, yol arkadaşı olarak görmesi gerekiyor.

Bir diğer önemli konu ise engelliler adına faaliyet gösteren bazı yapıların toplumdaki karşılığıdır.

Burada açık konuşmak gerekiyor.

Bir sivil toplum kuruluşu, bir dernek, bir federasyon veya herhangi bir yapı; engelli bireylerin sorunlarını çözmek için kurulmuşsa, öncelikle onların sesi olmak zorundadır.

Sadece sosyal medya paylaşımı yapmakla,

Sadece toplantılara katılmakla,

Sadece protokol fotoğraflarında görünmekle,

Sadece güzel konuşmalar yapmakla,

Hak mücadelesi verilmiş olmaz.

Çünkü engelli bireylerin ihtiyacı fotoğraf değildir.

Çözüm üretilmesidir.

Engelli bireylerin ihtiyacı alkış değildir.

Temsil edilmeleridir.

Engelli bireylerin ihtiyacı vaat değildir.

Sonuçtur.

Belki de en sert ama en gerçek cümle şudur:

Eğer bir kurum engellilerin hak ve hukukunu koruyamıyorsa, engelli bireylere haklarını öğretmiyorsa, onları bilinçlendirmiyorsa ve kaybedilen haklar karşısında güçlü duramıyorsa; engelli birey kendi hakkını öğrenerek çok daha güçlü bir savunucu olabilir.

Çünkü haklarını bilen bir insanın sesi, bazen en büyük kurumların sesinden daha etkili olabilir.

Bugün engelli bireylerin en büyük ihtiyacı; kendileri adına konuşan insanların sayısının artması değil, kendi haklarını bilen engelli bireylerin sayısının artmasıdır.

Bir engelli birey mevzuatı biliyorsa…

Bir engelli birey hangi kuruma nasıl başvuracağını biliyorsa…

Bir engelli birey hangi hakkının elinden alındığını anlayabiliyorsa…

Bir engelli birey yanlış bilgi ile doğru bilgiyi ayırt edebiliyorsa…

İşte gerçek güç orada başlar.

Çünkü bilinçli bireyler kandırılamaz.

Bilinçli bireyler kolay yönlendirilemez.

Bilinçli bireyler haklarını daha güçlü savunur.

Bugün engelli bireylerin ve ailelerinin önünde iki yol vardır.

Birinci yol; şikâyet etmek, beklemek ve başkalarının mücadele etmesini umut etmektir.

İkinci yol ise öğrenmek, araştırmak, dayanışmak, sorgulamak ve gerektiğinde haklarını savunmaktır.

Tarih boyunca değişimi sağlayanlar ikinci yolu seçenler olmuştur.

Unutulmamalıdır ki engelliler bu toplumun yükü değildir.

Onlar öğretmendir.

Onlar işçidir.

Onlar memurdur.

Onlar öğrencidir.

Onlar girişimcidir.

Onlar sanatçıdır.

Onlar yazılımcıdır.

Onlar sporcudur.

Onlar üretendir.

Onlar bu ülkenin eşit vatandaşlarıdır.

Haklar bir lütuf değildir.

Haklar bir yardım değildir.

Haklar bir ayrıcalık değildir.

Haklar insan olmanın doğal sonucudur.

Ve haklar ancak sahip çıkıldığında korunur.

Bugün kaybedilen her hak, yarın daha büyük kayıpların habercisi olabilir.

Bu yüzden sessizlik çözüm değildir.

Körü körüne bağlılık çözüm değildir.

Birbirimizi suçlamak çözüm değildir.

Çözüm; bilinçlenmek, dayanışmak, sorgulamak ve haklarımızı öğrenerek geleceğe sahip çıkmaktır.

Çünkü bir toplumun en büyük kaybı, haklarını kaybetmesi değil; haklarını kaybettiğini fark etmemesidir.

Engellilerin En Büyük Sorunu: Temsil Edilememenin Ağır Bedeli

FARUK OCAK

Yıllardır yazıyoruz, çiziyoruz, anlatıyoruz. Engelli bireylerin yaşadığı sorunları her platformda dile getiriyor, çözüm önerileri sunuyor, yetkililere sesleniyoruz. Geçim sıkıntısı, barınma sorunu, iş gücü piyasasına katılım, emeklilik şartları, ÖTV uygulamaları, engelli sağlık kurulu raporları, erişilebilirlik, ulaşılabilirlik, eğitim, sağlık, sosyal yaşam ve daha onlarca temel konu… Bunların hiçbiri lütuf değildir. Bunların tamamı, anayasanın, Engelliler Hakkında Kanun’un ve Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin güvence altına aldığı temel haklardır.

Ne var ki kâğıt üzerinde yazan haklarla gerçek hayat arasında hâlâ derin bir uçurum bulunmaktadır. Yasalar açık olmasına rağmen uygulamada yaşanan eksiklikler, milyonlarca engelli bireyin hayatını her geçen gün biraz daha zorlaştırmaktadır. Hakların var olması tek başına bir anlam ifade etmez. Asıl önemli olan, o hakların eksiksiz, eşit ve adil bir şekilde uygulanmasıdır. Bugün yaşanan en büyük sorunlardan biri de tam olarak budur.

Son dört beş yıldır engellilerin yaşadığı sorunlar çözülmek yerine büyüyerek adeta içinden çıkılması güç bir yumak hâline gelmiştir. Geçim derdi ağırlaşmış, istihdamdaki engeller artmış, erişilebilirlik birçok alanda yetersiz kalmış, sosyal destekler ihtiyaçları karşılamakta zorlanmış, hak arama süreçleri ise daha da yorucu hâle gelmiştir. Sorunlar birer birer çözülmediği için bugün artık birbirine düğümlenmiş büyük bir toplumsal meseleyle karşı karşıyayız.

Tam da bu noktada gözler doğal olarak Türkiye’nin 81 ilinde faaliyet gösteren engelli derneklerine ve sivil toplum kuruluşlarına çevrilmektedir. Çünkü toplumun beklentisi, bu kuruluşların engelli bireylerin sesi olması, haklarını savunması, çözüm üretmesi ve kamuoyu oluşturmasıdır.

Elbette görevini hakkıyla yerine getiren, hiçbir çıkar gözetmeden mücadele eden, engelli bireylerin hak ve hukukunu savunan, gecesini gündüzüne katan çok kıymetli sivil toplum kuruluşları vardır. Onların verdiği emek her türlü takdirin üzerindedir. Yağmasa bile damlayan, sessiz kalmayan, mücadeleden vazgeçmeyen insanlar her zaman umut olmaya devam etmektedir.

Ancak ne yazık ki bunun tam tersini yapan yapılar da bulunmaktadır. Bazı dernekler hak mücadelesi vermek yerine gezi organizasyonlarıyla, protokol ziyaretleriyle ve boy boy fotoğraf kareleriyle gündeme gelmeyi tercih etmektedir. Engelli bireylerin gerçek sorunları konuşulması gerekirken, göstermelik faaliyetlerle gündemde kalmaya çalışılması vicdanları yaralamaktadır.

Daha da düşündürücü olan ise bazı kuruluşların engelli bireyleri hak sahibi insanlar olarak değil, yalnızca üye sayısını artıracak bir araç, bağış toplamanın bir vesilesi veya kişisel menfaatlerin basamağı olarak görmesidir. Bir engelli bireyin değeri, doldurduğu üyelik formu kadar olamaz. Bir insanın onuru, hiçbir zaman bir istatistikten ibaret değildir.

Bugün engelli bireylerin sabrı tükenme noktasına gelmiştir. Çünkü bu sorunları uzaktan izlemiyorlar; her gün bizzat yaşayarak hissediyorlar. Kaldırıma çıkamayan, toplu taşımaya tek başına binemeyen, eğitimde fırsat eşitliğine ulaşamayan, işe alınırken ön yargıyla karşılaşan, ekonomik zorluklarla mücadele eden ve en temel hakkını almak için kurum kapılarında beklemek zorunda kalan insanlar artık sadece vaat değil, somut çözüm beklemektedir.

Bütün bu sorunların temelinde ise çok önemli bir eksiklik bulunmaktadır: Temsil edilememe sorunu.

Bugün engelli bireyler, kendileriyle ilgili kararların alındığı mekanizmalarda yeterince yer alamamaktadır. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde, belediye meclislerinde, yerel yönetimlerde, danışma kurullarında ve politika üreten platformlarda engelli bireylerin güçlü ve etkin şekilde temsil edilmemesi, sorunların yıllardır çözülememesinin en önemli nedenlerinden biridir.

Çünkü sizi yaşamayan biri sizi anlayabilir; fakat sizin yaşadığınız sorunları sizin kadar hissedemez. Bir kaldırımın yüksekliği, bir otobüsün rampası, bir asansörün çalışmaması, bir ekran okuyucunun erişemediği sistem ya da bir sağlık raporunda yaşanan mağduriyet ancak bunları yaşayan insanların anlatımıyla gerçek anlamını bulabilir. İşte bu yüzden engelli bireylerin karar mekanizmalarında bulunması bir tercih değil, bir zorunluluktur.

Fakat burada sadece kurumlara değil, engelli bireylere de büyük sorumluluk düşmektedir. Çünkü birlik ve beraberlik olmadan güçlü temsil mümkün değildir. Herkes farklı bir yöne yürüdüğünde ortak mücadele zayıflar. Her kafadan ayrı bir ses çıktığında ortak talepler duyulmaz hâle gelir. Dağınıklık, hak mücadelesinin en büyük düşmanlarından biridir.

Birlikte hareket etmeyi başaran toplumlar haklarını daha kolay elde ederken, birbirinden kopuk yaşayan topluluklar yıllarca aynı sorunların içinde dönüp durmaktadır. Bu nedenle engelli bireyler ortak paydada buluşmayı öğrenmeli, kişisel hesapları değil ortak geleceği düşünmelidir.

Bugün her engelli bireyin kendisine şu soruyu dürüstçe sorması gerekmektedir:
 “Üyesi olduğum dernek gerçekten benim hakkımı mı savunuyor, yoksa beni yalnızca bir sayı, bir vitrin veya bir araç olarak mı görüyor?”

Bu sorunun cevabı sadece bireysel değil, toplumsal geleceğimizi de belirleyecektir. Çünkü hak mücadelesi göstermeyen, hesap vermeyen, şeffaf olmayan, engelli bireylerin sesine kulak vermeyen hiçbir yapı gerçek anlamda temsil görevi üstlenemez.

Artık alkışlanan değil çalışan, konuşan değil üreten, fotoğraf veren değil mücadele eden, günü kurtaran değil geleceği inşa eden sivil toplum anlayışına ihtiyaç vardır. Engelli bireylerin kaderi birkaç kişinin kişisel hesaplarına teslim edilemeyecek kadar değerlidir.

Unutulmamalıdır ki haklar sessiz kalanlara değil, hakkını bilenlere; bekleyenlere değil, mücadele edenlere; bölünenlere değil, birlik olanlara gelir. Bugün engelli bireylerin en büyük ihtiyacı acınmak değil, güçlü şekilde temsil edilmektir. En büyük ihtiyaçları sadaka değil, adalettir. En büyük beklentileri lütuf değil, anayasanın ve yasaların kendilerine tanıdığı hakların eksiksiz uygulanmasıdır.

Artık engelli bireylerin sesi yalnızca salonlarda alkışlanan cümleler olmamalıdır. O ses, meclis kürsülerinde yankılanmalı, belediye meclislerinde karar olmalı, kurumların politikalarına yön vermeli ve hayatın her alanında karşılık bulmalıdır. Çünkü temsil edilmeyen her kesim zamanla unutulur; unutulan her sorun ise büyüyerek toplumsal bir vicdan yarasına dönüşür.

Bugün susmanın değil konuşmanın, beklemenin değil mücadele etmenin, ayrışmanın değil birleşmenin zamanıdır. Çünkü birlikten doğan güç, hiçbir engelin aşamayacağı kadar büyüktür.

KUL HAKKI NEDİR?

Aİ SALGAR

Değerli dostlar, hepiniz kul hakkının ne olduğunu biliyorsunuz sanırım.
Kul hakkı geniş anlamıyla çok konuları içerir.

Maddi olarak, manevi olarak, sosyal ve siyasal eylemlerdeki tüm hakları kapsar, bunu ançak vicdan sahipleri ve akıl sahipleri idrak eder .Kul hakkı basit bir mefhum değildir. Gerek İlahi emirlerde, gerek hadisi şeriflerde ve gerekse hukuksal olarak çok önemli bir yer kaplar.

Kul hakkı kişilerin bir birine  karşı olan alacak ve verecekleri, gasp, hırsızlık, irtikap , rüşvet gibi  eylemlerden dolayı mağdur olan insanların hak gaspı ve kul hakkıdır. Bu dinen , hukuken yasaktır haramdır. Büyük günahtır. Ayrıca maddiyata dayanmayan başkalarının hakkına tecavüz etmekte kul hakkıdır şöyleki; bankada sıra beklerken, hastahane de kuyrukta beklerken ve buna benzer yerlerde başkasının önüne geçerek kendi işini yaptırmakta kul hakkıdır. Bunun gibi daha çok örnekler verilebilir 

Bunlardan ziyade daha büyük kul hakkı seçilmiş siyasilerin, seçildiği partisinden başka partilere geçmesidir, Seçim zamanı ev, ev ,mahalle mahalle, köy köy, dolaşıp, tabir caizse, ben aslanım , kaplanım hele bir de secileyım bakın size ne hizmet edeceğim, yıllardır bu liderin ve Parti'nin peşindeyim, diyerek  seçilen Belediye başkanı yada millet vekili veya encümenler bir kişiden değil 10 bin ,20.bin,100 bin belki daha fazla oy almış oldukları seçmenlerine borçlanmıştır.

Seçmen kendisine ve oy verdiği partisine hizmet etsin diye oy vermiştir. Seçime giren ve seçilen Millet vekilleri yada Belediye başkanlar o yöre halkına bir çok vaatte bulunmuş ve söz vermiş halkta inanarak bunlara oy vermiştir. Bunlar ne yapmış seçildiği partisinden başka bir partiye geçmiş ve en büyük günah olan MÜNAFIK sıfatını kazanmıştır.  Çünkü münafık in 3 alemeti vardır " Söylediğinde yalan söyler , verdiği sözü tutmaz, emanete hıyanet eder"

O zaman ne oldu Seçilen Vekil veya diğer siyasiler, size hizmet etmekte kusur etmeyeceğim şehrime ve milletime hizmet edeceğim dedi oy aldı ama sözünde durmadı yalan söylemiş olduğu meydana çıktı, Verilen oylar birer emaneti bu emaneti koruyamadı, ihanet etti. Yani yalan söylemiş, sözünde durmamış, emanete ihanet etmiş dolayısıyla binlerce seçmenin hakkını yemiş ve büyük bir Kul hakkını omuzunda taşımaya devam etmeyi reva görmüştür.

İki kişi arasındaki kul haklara karşılıklı çözule bilir, ya binlerce kişinin kul hakkı vebalı nasıl ödenecek.
Bu itibarla seçilmişlerin parti değiştirmeleri, etik değildir, yanlıştır seçmenine saygısızlıktır.
Allah bu gibi  seçilmişleri hidayete erdirsin, bu kadar kul halklarını nasıl ödeyecekler.

FARUK OCAK

Yıllardır engelli bireyler olarak aynı cümleyi kurduk:

“Kaldırımları erişilebilir hâle getirin. Yolları güvenli yapın. Toplu taşımayı herkes için kullanılabilir hâle getirin. Sarı kılavuz çizgileri amacına uygun uygulayın. Hayatı bize de eşit yaşanabilir kılın.”

Ne ayrıcalık istedik ne de lütuf bekledik.

Sadece anayasanın, yasaların ve taraf olunan uluslararası sözleşmelerin bize tanıdığı en temel hakkın hayata geçirilmesini talep ettik.

Bugün ise bir kez daha gördük ki, istenildiğinde her şey yapılabiliyormuş.

NATO Zirvesi için Ankara’nın birçok noktasında yollar yenilendi, kaldırımlar düzenlendi, çevre hızla güzelleştirildi, eksikler kısa sürede giderildi. Günlerce süreceği söylenen çalışmalar, güçlü bir irade ortaya konulduğunda birkaç gün içinde tamamlandı.

Demek ki mesele imkânsızlık değilmiş.

Demek ki mesele bütçe değilmiş.

Demek ki mesele zaman da değilmiş.

Mesele, öncelik meselesiymiş.

Peki aynı devlet ciddiyeti, aynı hız, aynı planlama ve aynı kararlılık neden yıllardır engelli bireylerin yaşam hakkı söz konusu olduğunda gösterilmiyor?

Neden erişilebilirlik hâlâ raporlarda var, sunumlarda var, projelerde var; ama kaldırımlarda, duraklarda, kamu binalarında ve sokaklarda yok?

Neden kâğıt üzerinde örnek gösterilen uygulamalar, sahaya gelince kayboluyor?

Artık bu soruların cevabını sadece kamu kurumlarında aramak da yeterli değildir.

Yıllardır engelli bireylerin sesi olduğunu söyleyen birçok sivil toplum kuruluşu da bu tablonun karşısında ciddi bir öz eleştiri yapmak zorundadır.

Çünkü engelli bireyler artık sadece erişilebilirliğin eksikliğinden değil; temsil edilememekten, ortak ses çıkarılamamasından, dağınıklıktan ve etkisiz kalınmasından da yorulmuştur.

Bugün birçok engelli birey ve ailesi, kendi haklarını savunması gereken yapılara eskisi kadar güven duymamaktadır.

Bu güven kaybı tesadüfen oluşmadı.

Yılların birikimiyle oluştu.

Sürekli ertelenen beklentiler, sonuç üretmeyen açıklamalar, aynı sorunların yıllarca tekrar edilmesi ve sahada hissedilmeyen mücadele, birçok insanın umutlarını sessizce tüketti.

Öyle bir noktaya gelindi ki, bazı engelli bireyler artık “Sivil toplum örgütleri olsa da olur, olmasa da…” demeye başladı.

İşte asıl tehlike budur.

Çünkü güven bir kez kırıldığında onu yeniden inşa etmek, bina yapmaktan çok daha zordur.

Artık geriye dönüşü zor olan bir kırılma yaşanmaktadır.

Engelli bireylerin sabrı tükenmektedir.

Ailelerin beklentileri tükenmektedir.

Verilen sözlerin değeri tükenmektedir.

Hiç kimse engelli bireylerden sonsuza kadar beklemelerini istemesin.

Çünkü beklemek de bir ömürdür.

Bir insanın bağımsız yaşayamadığı her gün, kaybedilmiş bir gündür.

Bir çocuğun güvenle yürüyemediği her kaldırım, ertelenmiş bir haktır.

Bir görme engellinin bastonuyla ilerleyemediği her yol, sadece beton değil; ihmalin ve ilgisizliğin izidir.

Erişilebilirlik, bir açılış töreninde alkışlanacak bir proje değildir.

Erişilebilirlik, her sabah milyonlarca insanın evinden çıktığında yaşayacağı hayatın ta kendisidir.

Bugün NATO Zirvesi için gösterilen organizasyon kabiliyeti, koordinasyon, hız ve kararlılık hepimize önemli bir gerçeği göstermiştir.

İstenildiğinde oluyor.

Öyleyse artık engelli bireylerin hakkı da ertelenmemelidir.

Çünkü bizler geçici organizasyonlardan daha değersiz değiliz.

Bizler bu ülkenin misafiri değil, eşit vatandaşlarıyız.

Artık mazeret değil, icraat görmek istiyoruz.

Artık vaat değil, uygulama görmek istiyoruz.

Artık kâğıt üzerindeki erişilebilirliği değil, sokakta hissedilen erişilebilirliği istiyoruz.

Çünkü insan onuru bekletilemez.

Hak ertelenemez.

Eşit yaşam hakkı zamana bırakılamaz.

Engelli bireylerin sessizliği zayıflık değildir.

Bu sessizlik, yıllardır görmezden gelinen hakların birikmiş çığlığıdır.

Ve unutulmamalıdır ki, sabrın da bir sonu vardır.

Vaktiyle bir derviş berbere gidip:

Vur usturayı berber efendi, der.
 

ENGELLİLERİN BEKLEYEN HAYATLARI:

SOSYAL ADALETİN VE VİCDANIN SINANDIĞI YER

FARUK OCAK 

Bir ülkenin gerçek kalkınmışlığı, yalnızca ekonomik büyüklüğüyle, yapılan yollarla, yükselen binalarla ya da açıklanan rakamlarla ölçülmez. Asıl ölçü; yaşlısına, çocuğuna, dar gelirli vatandaşına ve engelli bireylerine sunduğu yaşam kalitesidir. Çünkü güçlü devlet, güçlülerin yanında duran değil; desteğe ihtiyaç duyan vatandaşını koruyan devlettir.

Bugün Türkiye’de milyonlarca engelli birey ve ailesi, yalnızca engelleriyle değil, hayatın ağır yükleriyle de mücadele etmektedir. Bir yanda artan yaşam maliyetleri, diğer yanda sosyal desteklere erişimde yaşanan zorluklar, birçok aileyi her geçen gün daha fazla yormaktadır.

Engelli bireylerin karşı karşıya kaldığı sorunların önemli bir bölümü, toplumun büyük kısmının günlük hayatında hiç fark etmediği ayrıntıların içinde gizlidir.

Sabah evinden çıkan görme engelli bir birey için bozuk kaldırımlar, işgal edilmiş yürüyüş yolları ve erişilebilir olmayan toplu taşıma araçları bir engeldir.

Tekerlekli sandalye kullanan bir vatandaş için birkaç basamaklık merdiven, aşılması gereken büyük bir duvardır.

İş başvurusu yapan engelli bir genç için ön yargılar görünmeyen bir engeldir.

Ağır engelli çocuğuna yıllardır bakan bir anne için ise gelecek kaygısı hayatın en ağır yüklerinden biridir.

İşte bu nedenle engellilik yalnızca sağlıkla ilgili bir konu değildir. Aynı zamanda eğitim, istihdam, ulaşım, erişilebilirlik, sosyal güvenlik ve insan hakları meselesidir.

Bugün milyonlarca engelli bireyin ve ailesinin en çok dile getirdiği sorunlardan biri, sosyal desteklerde uygulanan gelir kriterleridir. Mevcut sistem çoğu zaman bireyin kendi ekonomik durumunu değil, yaşadığı hanenin toplam gelirini esas almaktadır.

Oysa aynı evde yaşamak, aynı ekonomik güce sahip olmak anlamına gelmez.

Bir evde çalışan bir bireyin bulunması, o evde yaşayan engelli bireyin tüm ihtiyaçlarının karşılandığı anlamına da gelmez.

Ne yazık ki birçok engelli birey, kişisel geliri olmadığı hâlde yalnızca hanedeki diğer bireylerin gelirleri nedeniyle desteklerden yararlanamamaktadır. Böylece sosyal yardımların amacı olan ihtiyaç sahibine ulaşma hedefi, uygulamada zaman zaman amacından uzaklaşabilmektedir.

Bu durum yalnızca ekonomik bir mesele değildir.

Bu, aynı zamanda sosyal adalet meselesidir.

Çünkü engelli bireylerin yaşam maliyetleri çoğu zaman engelli olmayan bireylere göre daha yüksektir. Ulaşım giderleri, sağlık harcamaları, bakım ihtiyaçları, yardımcı teknolojiler, rehabilitasyon süreçleri ve günlük yaşamda gerekli olan birçok destek aile bütçelerine ek yük getirmektedir.

Ancak engelli ailelerinin taşıdığı yük yalnızca maddi değildir.

Belki de en ağır yük, geleceğe dair duyulan kaygıdır.

Bugün birçok anne ve baba geceleri aynı soruyla uykuya dalmaktadır:

“Ben öldükten sonra çocuğuma ne olacak?”

Bu soru aslında yıllardır çözüm bekleyen büyük bir toplumsal gerçeğin özetidir.

Bazı aileler, evlatlarını çok sevdikleri hâlde, onların kendilerinden önce vefat etmelerini dileyecek kadar ağır bir psikolojik yük altında kalabilmektedir. Bunun nedeni sevgisizlik değil, tam tersine tarifsiz bir sevgidir.

Çünkü kendilerinden sonra çocuklarının yalnız kalmasından, sahipsiz kalmasından, yaşam mücadelesinde destek bulamamasından korkmaktadırlar.

Bir anne ya da babanın böyle bir kaygı taşıması, yalnızca o ailenin sorunu değildir.

Bu durum, toplumun ve sosyal politikaların üzerinde düşünmesi gereken önemli bir gerçektir.

Hayatı yalnızca raporlardan okumak kolaydır.

Masa başında oturup rakamlar üzerinden değerlendirmeler yapmak da kolaydır.

Ancak hayat istatistik tablolarında değil, sokakta yaşanmaktadır.

Hayat; bastonuyla güvenli bir yol arayan görme engelli bireyin adımlarındadır.

Hayat; engelli çocuğunu tedaviye yetiştirmeye çalışan annenin telaşındadır.

Hayat; işe alınmak için fırsat bekleyen engelli gencin umutlarındadır.

Hayat; bağımsız yaşamak isteyen milyonlarca insanın mücadelesindedir.

Bu nedenle engelli bireylerle ilgili kararlar alınırken yalnızca rakamlara değil, gerçek hayat hikâyelerine de kulak verilmelidir.

Son yıllarda birçok engelli birey ve ailesi, hakların genişletilmesini beklerken bazı alanlarda haklara erişimin zorlaştığını düşündüklerini ifade etmektedir. Bu durum toplumda kaygı ve güvensizlik oluşturmaktadır.

Oysa çağdaş sosyal devlet anlayışı, hakları daraltan değil; güçlendiren bir anlayışı esas almalıdır.

Çözüm mümkündür.

Öncelikle sosyal desteklerde bireyin kendi ekonomik durumunu esas alan daha adil modeller geliştirilmelidir.

Engelli bireylerin eğitim olanakları artırılmalıdır.

Erişilebilir şehirler oluşturulmalıdır.

İstihdam alanları genişletilmelidir.

Yardım odaklı değil, bağımsız yaşamı destekleyen politikalar geliştirilmelidir.

Ailelerin geleceğe güvenle bakmasını sağlayacak sürdürülebilir bakım ve destek sistemleri kurulmalıdır.

Engelli bireylerin karar alma süreçlerinde daha fazla söz sahibi olmaları sağlanmalıdır.

Çünkü engelli bireyler yardım bekleyen insanlar değil; fırsat verildiğinde üreten, çalışan, yöneten, eğiten, sanat yapan, spor yapan ve toplumun her alanına katkı sunan bireylerdir.

Unutulmamalıdır ki hiç kimse engelli olmayı seçmez.

Ancak her toplum, engelli bireylerine nasıl davranacağını kendisi seçer.

Gerçek sosyal devlet, vatandaşını yalnız bırakmayan devlettir.

Gerçek adalet, en güçlüye değil; desteğe en fazla ihtiyaç duyana uzanan eldir.

Gerçek medeniyet ise insanların hayatına dokunabildiği ölçüde anlam kazanır.

Bugün ihtiyaç duyulan şey; acımak değil anlamaktır.

Görmek değil fark etmektir.

Konuşmak değil çözüm üretmektir.

Çünkü milyonlarca engelli birey ve ailesi artık yalnızca duyulmak değil, anlaşılmak ve kalıcı çözümler görmek istemektedir.

FARUK OCAK

Bu zaman, insanın en çok yorulduğu zaman. Kalabalıklar arttı ama anlayan azaldı. Mesajlar hızlandı, ilişkiler yüzeyselleşti. Bir “nasılsın” bile çoğu zaman cevabı beklenmeden soruluyor. Herkes güçlü görünmeye çalışıyor ama geceleri yastığa başını koyduğunda içinden geçenleri bilen pek yok. İşte tam da bu yüzden, bugün insan kalabilmek başlı başına bir mücadele hâline geldi.

Güven kavramı eskisi gibi değil. Birine bir şey anlatmadan önce iki kere değil, on kere düşünür olduk. Çünkü yaşadıklarımız öğretti ki herkes dinlediğini kalbinde tutmuyor. Kimi, duyduğunu ilk fırsatta başkasına taşıyor; kimi de bir gün dönüp aynı sözleri insanın karşısına koyuyor. Bu yüzden artık susmak, kendini korumanın bir yolu oldu.

Değer vermek hâlâ güzel ama artık ölçülü olmak zorunda. Günümüzde bazı insanlar, kendilerine verilen değeri bir emek gibi değil, bir hak gibi görüyor. Aranmadığında sitem eden ama aradığında meşgul olanlar, derdini anlattığında dinlemeyen ama kendi derdi olunca gece yarısı kapını çalanlar çoğaldı. İşte tam bu noktada insan, karşısındakini değil önce kendini korumayı öğreniyor.

Kimseye yalvararak kurulan bağlar sağlam olmuyor. Bugün seni ayakta alkışlayanlar, yarın sende bir eksik gördüğünde sessizce uzaklaşabiliyor. Onurlu bir duruş, geçici ilgilerden her zaman daha kıymetlidir. İnsan, kendi değerini bilmediği sürece başkasının ona değer vermesini bekleyemez.

Hayat herkes için eşit başlamıyor. Kimi bir adım önde, kimi en baştan engellerle yola çıkıyor. Ama asıl farkı yaratan, şartlar değil; o şartlara rağmen vazgeçmemek oluyor. Engel çoğu zaman bedende değil, anlayışsız bakışlarda ve duyarsız düzenlerde karşımıza çıkıyor. Buna rağmen yoluna devam edenler, hayata gerçekten tutunanlardır.

Dostluk, mesajla hatırlanan bir şey değildir. Gerçek dost, sen sustuğunda bile içindeki ağırlığı fark edendir. Sevgiyi de dostluğu da yerli yerinde yaşamak gerekir. Birini kaybetmemek adına diğerini feda edenler, en sonunda kendilerini kaybeder. Dengesi olmayan ilişkiler, insanı yorar.

Gözyaşları hâlâ çok kıymetli. Herkesin yanında ağlanmaz. Bugün sosyal medyada her şey paylaşılıyor ama insanın en gerçek acıları hâlâ sessiz yaşanıyor. Güçlü olmak, hiç ağlamamak değildir; kimin yanında ağlayacağını bilmektir.

Her söylenene inanmak artık masumiyet değil, tehlike hâline geldi. İnsan dinler ama aklını da devrede tutar. Çünkü herkes doğruyu söylemez, herkes iyi niyetli değildir. Ama yine de kalbini tamamen kapatmayanlar, bu dünyanın yükünü daha onurlu taşır.

Kendine saygısı olan insan, başkasının sevgisini kullanmaz. Kendini seven insan, kimseyi ezerek yükselmeye çalışmaz. Karakter, herkesin sustuğu yerde doğruyu yapabilmektir. Ve insan, en çok da kendi vicdanıyla baş başa kaldığında kim olduğunu belli eder.

Bugün dışarı çıkıp güneşe bakabiliyorsan, hâlâ umut var demektir. Kaybettiklerine değil, yanında kalanlara bak. Çünkü bu çağda kalmak kolay, sadık kalmak zordur. Ama insan, kendine sadık kaldığı sürece hiçbir zaman yarım kalmaz.

GERÇEKLERLE YÜZLEŞİN:
ENGELLİLERİN SORUNU BEDENLERİ DEĞİL, GÖSTERMELİK ZİHNİYETLERDİR!

FARUK OCAK

Yıllardır yazıyorum…
Yıllardır konuşuyorum…
Yıllardır anlatıyorum…

Ama bazen düşünüyorum:

Anlayan için bir cümle; davul, zurna, saz kadar güçlüdür.
Anlamayan için ise binlerce kelime, gece kulağında vızıldayan bir sivrisinek kadar anlamsızdır.

Çünkü bazı insanlar gerçekten anlamak için dinler…
Bazıları ise sadece cevap vermek için konuşur.

İşte bugün tam da bu yüzden yeniden konuşmak gerekiyor.
Çünkü mesele artık birkaç bireyin yaşadığı kişisel zorlukların çok ötesindedir.

Bugün bu ülkede engelli bireylerin önündeki en büyük engel;
bedenleri değil,
göstermelik sistemlerdir.

Sorun yürüyememek değildir…
Sorun, tekerlekli sandalye kullanan bir insanın kaldırımlara çıkamamasıdır.

Bugün şehirlerin birçok noktasında sözde engelli rampaları yapılıyor.
Ama o rampaların eğimi o kadar yanlış oluyor ki;
tekerlekli sandalye kullanan bir birey o rampadan çıkmaya çalışırken devrilme tehlikesi yaşıyor.
 Bazı kaldırımlarda rampa varmış gibi yapılıyor ama rampa direğin önüne yapılıyor.
Bazen elektrik panosu tam rampanın ortasında bırakılıyor.
Bazen araçlar o alanlara park ediyor.
Sonra dönüp “Erişilebilir şehir yaptık” deniliyor.

Hayır!
Bu erişilebilirlik değildir.
Bu sadece göstermelik iştir.

Görme engelliler için yapılan kılavuz yolların büyük kısmı bile ne yazık ki plansız yapılıyor.

Kılavuz yol bazen gidip direğe çarpıyor…
Bazen ağaca çıkıyor…
Bazen rögar kapağında bitiyor…
Bazen dükkân tabelalarının altına giriyor…
Bazen de yolun ortasında aniden kesiliyor.

Yani o yolu yapan kişi,
bir görme engellinin gerçekten nasıl yürüdüğünü bilmeden masa başında karar veriyor.

Çünkü mesele engelliyi dinlemek değil,
“Yaptık” diyebilmek oluyor.

Asansörler ayrı bir problem…

Birçok üst geçitte asansör var ama çalışmıyor.
Aylarca bozuk kalıyor.
Bakımı yapılmıyor.
Tekerlekli sandalye kullanan vatandaş,
bebek arabası süren anne,
yaşlı birey…
Hepsi çaresiz bırakılıyor.

Ama kâğıt üzerinde her şey “tam erişilebilir” görünüyor.

İşte ülkemizdeki en büyük sorunlardan biri budur:
Sorun çözmek yerine görüntü üretmek…

Bir başka acı gerçek ise bazı sözde sivil toplum kuruluşlarının yıllardır engelli bireylerin gerçek sorunlarından uzak hareket etmesidir.

Elbette samimiyetle mücadele eden, gecesini gündüzüne katan değerli insanlar vardır.
Ancak ne yazık ki bazı yapılar;
engelli bireyin hayatına çözüm üretmek yerine,
engelli bireyi sadece bir oy potansiyeli olarak görmektedir.

Bazıları üyeyi merkeze değil,
yakın çevresini merkeze koymaktadır.

Bazıları çözüm toplantıları yapmak yerine,
kurumlarını adeta çay partilerine çevirmektedir.

Engelli bireyin yaşadığı gerçek sorunları konuşmak yerine;
fotoğraf vermeyi,
protokolde görünmeyi,
sosyal medyada birkaç süslü cümle paylaşmayı mücadele sanmaktadır.

“Sevgi engel tanımaz…”
“Engeller kalplerde değildir…”
“Birlikte başaracağız…”

Evet, kulağa hoş geliyor…
Ama hayat sadece güzel cümlelerden ibaret değildir.

Çünkü sevgi tek başına bozuk asansörü tamir etmiyor.
Sevgi yanlış yapılan rampayı düzeltmiyor.
Sevgi erişilemeyen eğitim sistemini değiştirmiyor.
Sevgi işsiz bırakılan engelli bireyin hayatını kurtarmıyor.

Bu yüzden mesele slogan değil;
gerçek çözüm üretmektir.

Ve açık konuşmak gerekiyor:

Bazı insanların kurduğu cümlelere baktığımızda,
engelliliği gerçekten yaşamadıkları çok net anlaşılıyor.

Çünkü engellilik uzaktan bakılarak anlaşılmaz.
Engellilik sadece bir gün etkinlik yaparak öğrenilmez.

Engelliliği anlamak istiyorsanız,
önce engelli bireyin ailesine sorun.

Bir anneye sorun…
Geceleri çocuğunun geleceğini düşünürken nasıl uyuyamadığını dinleyin.

Bir babaya sorun…
Evladının bağımsız yaşayabilmesi için nasıl mücadele verdiğini görün.

Bir kardeşe sorun…
Toplumun bakışlarının aile üzerinde nasıl yük oluşturduğunu hissedin.

Çünkü engellilik sadece bireyin yaşadığı bir durum değildir.
Tüm aileyi etkileyen sosyal bir yaşam mücadelesidir.

Bugün hâlâ birçok engelli birey,
işe alınırken geri plana atılıyor.
Toplu taşımada zorlanıyor.
Kamu kurumlarında bağımsız hareket edemiyor.
Dijital sistemlerde erişim engeli yaşıyor.
Sosyal hayatta dışlanıyor.

Sonra yılda bir kez “Engelliler Haftası” geliyor…
Birkaç etkinlik yapılıyor…
Birkaç fotoğraf çekiliyor…
Ve ertesi gün herkes hayatına kaldığı yerden devam ediyor.

Ama engelli bireyin mücadelesi bir haftalık değildir.
Bu mücadele her gün yaşanıyor.

Sabah evden çıkarken…
Otobüse binerken…
Bankaya giderken…
Bir belge okumaya çalışırken…
Bir iş görüşmesine girerken…
Kısacası hayatın her alanında yaşanıyor.

Peki çözüm nedir?

Çözüm;
engelli birey adına konuşmayı bırakıp,
engelli bireyle birlikte hareket etmektir.

Kararlar masa başında değil,
sahayı yaşayan insanlarla birlikte alınmalıdır.

Şehir planlamalarında engelli bireylerin görüşü alınmalıdır.
Kılavuz yollar uzmanlarla ve kullanıcılarla birlikte yapılmalıdır.
Asansörlerin düzenli bakım sistemi zorunlu hale getirilmelidir.
Dijital erişilebilirlik tüm kamu kurumlarında standart olmalıdır.
İstihdamda göstermelik kota değil,
gerçek üretim ve liyakat esas alınmalıdır.

Sivil toplum kuruluşları da artık kendilerine şu soruyu sormalıdır:

“Biz gerçekten çözüm mü üretiyoruz,
yoksa sadece görünür mü olmaya çalışıyoruz?”

Çünkü gerçek mücadele;
kamera önünde değil,
sorunun tam ortasında verilir.

Ve artık şunu herkes anlamalıdır:

Engelli bireyler sadaka istemiyor.
Acınmak istemiyor.
Kahraman ilan edilmek istemiyor.

Engelli bireyler sadece eşit yaşamak istiyor.

Çünkü erişilebilirlik bir lütuf değil,
anayasal bir haktır.

Ve bilinmelidir ki;
bugün engelli bireyin yaşadığı sorunlara sessiz kalan toplum,
yarın aynı engellerle kendisi karşılaştığında çok geç kalmış olabilir.

Çünkü engellilik bir grubun meselesi değil,
insanlığın ortak gerçeğidir.

GERÇEKLERLE YÜZLEŞİN:
ENGELLİLERİN SORUNU BEDENLERİ DEĞİL, GÖSTERMELİK ZİHNİYETLERDİR!

FARUK OCAK

Yıllardır yazıyorum…
Yıllardır konuşuyorum…
Yıllardır anlatıyorum…

Ama bazen düşünüyorum:

Anlayan için bir cümle; davul, zurna, saz kadar güçlüdür.
Anlamayan için ise binlerce kelime, gece kulağında vızıldayan bir sivrisinek kadar anlamsızdır.

Çünkü bazı insanlar gerçekten anlamak için dinler…
Bazıları ise sadece cevap vermek için konuşur.

İşte bugün tam da bu yüzden yeniden konuşmak gerekiyor.
Çünkü mesele artık birkaç bireyin yaşadığı kişisel zorlukların çok ötesindedir.

Bugün bu ülkede engelli bireylerin önündeki en büyük engel;
bedenleri değil,
göstermelik sistemlerdir.

Sorun yürüyememek değildir…
Sorun, tekerlekli sandalye kullanan bir insanın kaldırımlara çıkamamasıdır.

Bugün şehirlerin birçok noktasında sözde engelli rampaları yapılıyor.
Ama o rampaların eğimi o kadar yanlış oluyor ki;
tekerlekli sandalye kullanan bir birey o rampadan çıkmaya çalışırken devrilme tehlikesi yaşıyor.
 Bazı kaldırımlarda rampa varmış gibi yapılıyor ama rampa direğin önüne yapılıyor.
Bazen elektrik panosu tam rampanın ortasında bırakılıyor.
Bazen araçlar o alanlara park ediyor.
Sonra dönüp “Erişilebilir şehir yaptık” deniliyor.

Hayır!
Bu erişilebilirlik değildir.
Bu sadece göstermelik iştir.

Görme engelliler için yapılan kılavuz yolların büyük kısmı bile ne yazık ki plansız yapılıyor.

Kılavuz yol bazen gidip direğe çarpıyor…
Bazen ağaca çıkıyor…
Bazen rögar kapağında bitiyor…
Bazen dükkân tabelalarının altına giriyor…
Bazen de yolun ortasında aniden kesiliyor.

Yani o yolu yapan kişi,
bir görme engellinin gerçekten nasıl yürüdüğünü bilmeden masa başında karar veriyor.

Çünkü mesele engelliyi dinlemek değil,
“Yaptık” diyebilmek oluyor.

Asansörler ayrı bir problem…

Birçok üst geçitte asansör var ama çalışmıyor.
Aylarca bozuk kalıyor.
Bakımı yapılmıyor.
Tekerlekli sandalye kullanan vatandaş,
bebek arabası süren anne,
yaşlı birey…
Hepsi çaresiz bırakılıyor.

Ama kâğıt üzerinde her şey “tam erişilebilir” görünüyor.

İşte ülkemizdeki en büyük sorunlardan biri budur:
Sorun çözmek yerine görüntü üretmek…

Bir başka acı gerçek ise bazı sözde sivil toplum kuruluşlarının yıllardır engelli bireylerin gerçek sorunlarından uzak hareket etmesidir.

Elbette samimiyetle mücadele eden, gecesini gündüzüne katan değerli insanlar vardır.
Ancak ne yazık ki bazı yapılar;
engelli bireyin hayatına çözüm üretmek yerine,
engelli bireyi sadece bir oy potansiyeli olarak görmektedir.

Bazıları üyeyi merkeze değil,
yakın çevresini merkeze koymaktadır.

Bazıları çözüm toplantıları yapmak yerine,
kurumlarını adeta çay partilerine çevirmektedir.

Engelli bireyin yaşadığı gerçek sorunları konuşmak yerine;
fotoğraf vermeyi,
protokolde görünmeyi,
sosyal medyada birkaç süslü cümle paylaşmayı mücadele sanmaktadır.

“Sevgi engel tanımaz…”
“Engeller kalplerde değildir…”
“Birlikte başaracağız…”

Evet, kulağa hoş geliyor…
Ama hayat sadece güzel cümlelerden ibaret değildir.

Çünkü sevgi tek başına bozuk asansörü tamir etmiyor.
Sevgi yanlış yapılan rampayı düzeltmiyor.
Sevgi erişilemeyen eğitim sistemini değiştirmiyor.
Sevgi işsiz bırakılan engelli bireyin hayatını kurtarmıyor.

Bu yüzden mesele slogan değil;
gerçek çözüm üretmektir.

Ve açık konuşmak gerekiyor:

Bazı insanların kurduğu cümlelere baktığımızda,
engelliliği gerçekten yaşamadıkları çok net anlaşılıyor.

Çünkü engellilik uzaktan bakılarak anlaşılmaz.
Engellilik sadece bir gün etkinlik yaparak öğrenilmez.

Engelliliği anlamak istiyorsanız,
önce engelli bireyin ailesine sorun.

Bir anneye sorun…
Geceleri çocuğunun geleceğini düşünürken nasıl uyuyamadığını dinleyin.

Bir babaya sorun…
Evladının bağımsız yaşayabilmesi için nasıl mücadele verdiğini görün.

Bir kardeşe sorun…
Toplumun bakışlarının aile üzerinde nasıl yük oluşturduğunu hissedin.

Çünkü engellilik sadece bireyin yaşadığı bir durum değildir.
Tüm aileyi etkileyen sosyal bir yaşam mücadelesidir.

Bugün hâlâ birçok engelli birey,
işe alınırken geri plana atılıyor.
Toplu taşımada zorlanıyor.
Kamu kurumlarında bağımsız hareket edemiyor.
Dijital sistemlerde erişim engeli yaşıyor.
Sosyal hayatta dışlanıyor.

Sonra yılda bir kez “Engelliler Haftası” geliyor…
Birkaç etkinlik yapılıyor…
Birkaç fotoğraf çekiliyor…
Ve ertesi gün herkes hayatına kaldığı yerden devam ediyor.

Ama engelli bireyin mücadelesi bir haftalık değildir.
Bu mücadele her gün yaşanıyor.

Sabah evden çıkarken…
Otobüse binerken…
Bankaya giderken…
Bir belge okumaya çalışırken…
Bir iş görüşmesine girerken…
Kısacası hayatın her alanında yaşanıyor.

Peki çözüm nedir?

Çözüm;
engelli birey adına konuşmayı bırakıp,
engelli bireyle birlikte hareket etmektir.

Kararlar masa başında değil,
sahayı yaşayan insanlarla birlikte alınmalıdır.

Şehir planlamalarında engelli bireylerin görüşü alınmalıdır.
Kılavuz yollar uzmanlarla ve kullanıcılarla birlikte yapılmalıdır.
Asansörlerin düzenli bakım sistemi zorunlu hale getirilmelidir.
Dijital erişilebilirlik tüm kamu kurumlarında standart olmalıdır.
İstihdamda göstermelik kota değil,
gerçek üretim ve liyakat esas alınmalıdır.

Sivil toplum kuruluşları da artık kendilerine şu soruyu sormalıdır:

“Biz gerçekten çözüm mü üretiyoruz,
yoksa sadece görünür mü olmaya çalışıyoruz?”

Çünkü gerçek mücadele;
kamera önünde değil,
sorunun tam ortasında verilir.

Ve artık şunu herkes anlamalıdır:

Engelli bireyler sadaka istemiyor.
Acınmak istemiyor.
Kahraman ilan edilmek istemiyor.

Engelli bireyler sadece eşit yaşamak istiyor.

Çünkü erişilebilirlik bir lütuf değil,
anayasal bir haktır.

Ve bilinmelidir ki;
bugün engelli bireyin yaşadığı sorunlara sessiz kalan toplum,
yarın aynı engellerle kendisi karşılaştığında çok geç kalmış olabilir.

Çünkü engellilik bir grubun meselesi değil,
insanlığın ortak gerçeğidir.

KURUŞU KURUŞUNA...

İSMAİL AKYILDIRIM

Sivas'ta Atatürk'ün emrinde çalışan Hacı Derviş anlatıyor:

Atatürk Sivas'a gelince İttihat ve Terakki Cemiyeti reisini çağırmış.

'Bana hizmet edecek bir adam bul' demiş.

Reis beni uygun görmüş. Çağırdılar.

Liseye geldim.

Paşa, müdür odasında çalışıyormuş.

Kapıyı vurdum.

Resim gönderdiğini söyledim. Uzun uzun bana baktı.

'Benimle çalışır mısın?' Diye sordu.

Bir hafta mühlet istedim.

Bunun üzerine 'Memleketin bir hafta düşünmeye vakti yok, yarın kararını bildir' dedi.

Odadan çıktım.

Allah inandırsın adeta büyülenmiştim.

Geriye döndüm.

Kapıyı vurmadan açtım.

'Kabul paşam' cevabını verdim.

Atatürk memnun olmuş, ben de mahcubiyetten kurtulmuştum.

Atatürk, pantolonunun cebinden örme bir para kesesi çıkardı.

Bütün paraları önündeki masanın üstüne döktü.

'Al bunları çarşıya git bana çok büyük bir hesap defteri al gel' dedi.

Ben acele çarşıya gittim.

Dükkan dükkan dolaştım,

Sonunda Balkan Harbi'nde bir manifaturacının

İstanbul'dan getirip kullanamadığı defteri alıp liseye döndüm.

Gazi, 'Yarından itibaren bütün masrafları kuruşu kuruşuna deftere yaz' emrini verdi.

Heyecanım geçmişti. 'Paşam, bu hengamede senden kim hesap sorabilir?' Deyince;

'Çocuk bir gün gelir millet benden de, başkasından da tek tek hesap sorar' şeklinde konuştu.

Gazi sivas'tan ayrılırken defteri de ona teslim ettim.

Kaynak: Şükrü Elçin, Erdem Dergisi, cilt 4, sayı 12, s: 879

Kağıt Üstünde Mükemmel, Sokakta Eksik

FARUK OCAK

Erişilebilirliğin Gerçek Sınavı Engelli bireyler, çoğu zaman kendi engellerinden çok erişilemeyen şehirlerle mücadele ediyor. Bu durum artık yalnızca bir sosyal sorun değil; günümüz şartlarında açık bir hak ihlalidir. Çünkü erişemeyen birey, eğitimden işe, sosyal yaşamdan kamusal hizmetlere kadar hayatın her alanında geri bırakılır. Oysa eşitlik, yalnızca kanun metinlerinde değil, kaldırımlarda ve sokaklarda hayat bulur.

Bugün televizyon programlarında, resmi toplantılarda ve proje sunumlarında şehirler kusursuz gösteriliyor. Sunumlarda erişilebilir kaldırımlar, modern üst geçitler, engelsiz toplu taşıma sistemleri anlatılıyor. Kağıt üzerinde her şey planlı, düzenli ve mükemmel görünüyor. Ancak sahaya inildiğinde tablo çoğu zaman farklıdır. Çünkü projeleri çizenler çoğu zaman teoriyi bilir; ama o yolları her gün yürüyenler gerçeği yaşar.

Engelli bireyler, hayatın tam ortasında oldukları için sorunları ilk andan itibaren tespit eder. Kaldırımın eğiminin yanlış olduğunu, rampanın standart dışı yapıldığını, kılavuz çizginin direğe çarptığını, sesli sinyalizasyonun çalışmadığını en hızlı onlar fark eder. Çünkü bu eksiklikler, bir başkası için küçük bir detayken, engelli birey için doğrudan bağımsızlık meselesidir. Bu yüzden sahada yaşayanların sesi, masa başında çizilen planlardan daha gerçekçidir.

Olumsuz örnekler ne yazık ki hâlâ çok yaygın. Yeni yapılmış bir üst geçit düşünün; asansör var ama haftalarca çalışmıyor. Kaldırım yapılmış ama rampanın eğimi o kadar dik ki tekerlekli sandalye ile çıkmak mümkün değil. Görme engelliler için döşenen kılavuz yol, tam ortasında park edilmiş bir araçla kesiliyor. Kamu binasında erişilebilir giriş var ama kapı sürekli kilitli tutuluyor. Kağıt üzerinde tamamlanan projeler, sahada işlevini yitiriyor.

Bunun karşısında olumlu örnekler de umut veriyor. Bazı şehirlerde sesli sinyalizasyon sistemleri düzenli bakım görüyor, toplu taşıma araçlarında durak anonsları net şekilde yapılıyor, yeni yapılan kamu binalarında erişilebilirlik standartları eksiksiz uygulanıyor. Görme engelliler için kabartmalı yönlendirmeler, tekerlekli sandalye kullanıcıları için uygun eğimde rampalar, işitme engelliler için görsel bilgilendirme ekranları… Bu uygulamalar, doğru planlama ile erişilebilirliğin mümkün olduğunu açıkça gösteriyor.

Sorun yalnızca fiziksel eksiklik değildir. Asıl mesele, erişilebilirliğin çoğu zaman bir formalite olarak görülmesidir. Projeler hazırlanırken “engelsiz” ibaresi eklenir, raporlar hazırlanır, açılışlar yapılır. Ancak sürdürülebilirlik unutulur. Oysa erişilebilirlik, bir defa yapılan bir düzenleme değil; sürekli denetim, bakım ve geri bildirim gerektiren bir süreçtir. Bu noktada sahadan gelen geri bildirimler hayati öneme sahiptir.

Engellilik meselesi sağlık, rehabilitasyon veya sosyal destek başlıklarıyla sınırlı değildir. Hayat bir bütündür. Eğitim hakkı vardır ama okul yolu erişilebilir değildir. İş imkânı vardır ama ulaşım uygun değildir. Sosyal etkinlik vardır ama mekân erişilebilir değildir. Bu kopukluk, engelli bireyi kağıt üstünde var olan haklara rağmen gerçek hayatta dışarıda bırakır.

Erişilebilirlik yalnızca engelli bireyler için de değildir. Bebek arabası süren bir anne, yaşlı bir vatandaş, yük taşıyan bir çalışan, geçici sakatlığı olan bir birey… Herkes erişilebilir şehirlerden faydalanır. Bu nedenle erişilebilirlik bir ayrıcalık değil, toplumsal yaşamın temel standardıdır.

Gerçek medeniyet, sunumlarda değil; sokakta kendini gösterir. Eğer bir görme engelli birey beyaz bastonuyla güvenle yürüyebiliyorsa, bir tekerlekli sandalye kullanıcısı tek başına toplu taşımaya binebiliyorsa, bir işitme engelli birey bilgiye eşit ulaşabiliyorsa, o şehir gerçekten erişilebilirdir. Aksi halde kağıt üstünde mükemmel olan projeler, hayatın gerçekleri karşısında eksik kalır.

Unutulmamalıdır ki sahada yaşayanlar, sorunları en iyi bilenlerdir. Engelli bireylerin deneyimleri dikkate alınmadan yapılan her plan, eksik kalmaya mahkûmdur. Çünkü erişilebilirlik masa başında değil, hayatın içinde test edilir. Ve hayat, hiçbir zaman yalnızca kağıt üstünde yaşanmaz.

Hakîkati söyleyenin dostu azdır!

FARUK OCAK

Her yıl aynı tarihlerde aynı görüntüler ekranlara yansıyor.
Kürsüler kuruluyor, mikrofonlar uzatılıyor, kameralar açılıyor ve engelli bireylerin yaşadığı sorunlar birkaç dakikalık konuşmaların arasına sıkıştırılıyor.

“Engelleri birlikte aşacağız…”
“Her zaman engellilerin yanındayız…”
“Onların hayatını kolaylaştıracağız…”

Ancak kameralar kapandıktan sonra değişen pek bir şey olmuyor.

Çünkü bu ülkede engelli bireyler ve aileleri artık söz değil, gerçek çözüm görmek istiyor.

Bugün milyonlarca engelli birey; eğitimden istihdama, ulaşımdan sağlığa, sosyal yaşamdan ekonomiye kadar hayatın her alanında görünmez duvarlarla mücadele ediyor. Üstelik bu mücadele yalnızca fiziksel engellerle sınırlı kalmıyor. İnsanlar artık sistemsizlikle, ilgisizlikle, adaletsizlikle ve psikolojik yorgunlukla da mücadele etmek zorunda bırakılıyor.

Birçok aile yıllardır çocuklarının eğitimi, sağlığı ve geleceği için mücadele ediyor. Engelli bireyler okumak, çalışmak, üretmek ve kendi ayakları üzerinde durmak istiyor. Ancak karşılarına çoğu zaman erişilemeyen şehirler, yetersiz istihdam politikaları, karmaşık rapor sistemleri ve çözülmeyen bürokratik engeller çıkıyor.

Bugün hâlâ binlerce engelli genç, üniversite mezunu olmasına rağmen iş bulamıyor. EKPSS’ye giren adaylar umutla atama bekliyor, ancak açıklanan kontenjanlar ihtiyacın çok altında kalıyor. Kamuda engelli istihdam kotasının yetersiz oluşu, binlerce insanı yıllarca beklemeye mahkûm ediyor.

Özel sektörde ise birçok engelli birey ön yargılar nedeniyle geri planda bırakılıyor. İnsanların yeteneklerine değil, engellerine bakılıyor. Oysa engelli bireylerin ihtiyacı acınmak değil; fırsat eşitliği ve adil bir yaşamdır.

En büyük sorunlardan biri de insanların artık sisteme olan güvenini kaybetmeye başlamasıdır.

Çünkü toplumda giderek yaygınlaşan bir düşünce var:

“Bir yerde dayın var mı?”
“Güçlü bir tanıdığın var mı?”
“Üst makamlarda bir akraban var mı?”

Ne yazık ki birçok insan artık bazı kapıların emekle değil, bağlantılarla açıldığına inanıyor. Güçlü bir çevresi olanın sorunları kısa sürede çözülürken, geride kalan binlerce engelli birey aynı sıkıntıları yaşamaya devam ediyor.

İşte insanları asıl yoran da budur.

Çünkü sürekli mücadele etmek zorunda bırakılan insanlar zamanla yalnızca bedenen değil, ruhen de tükeniyor.

Bir anne düşünün…
Çocuğunun geleceği için yıllarca mücadele ediyor ama sonuç alamıyor.

Bir genç düşünün…
Okuyor, sınavlara hazırlanıyor, kendini geliştiriyor ama yine de karşısına kapılar kapanıyor.

Bir engelli birey düşünün…
Sadece kaldırımı güvenli kullanabilmek, toplu taşımaya binebilmek ya da kimseye muhtaç olmadan yaşayabilmek istiyor.

Fakat sürekli aynı sorunlarla karşılaşmak insanlarda derin bir yorgunluk oluşturuyor. Kaygı bozuklukları, umutsuzluk, tükenmişlik ve psikolojik baskı giderek büyüyor. Çünkü insanlar artık sadece ekonomik değil, duygusal olarak da yıpranıyor.

Engelli bireyler bir haftalık hatırlanmak istemiyor.
Bir fotoğraf karesinde görünmek istemiyor.
İki kamera karşısında verilen boş vaatleri duymak istemiyor.

Çünkü artık herkes neyin samimi, neyin göstermelik olduğunu anlayabiliyor.

Bir gazeteye demeç vermekle sorunlar çözülmüyor.
Sosyal medyada paylaşım yapmakla hayatlar değişmiyor.
Kürsüye çıkıp alkış almakla engeller ortadan kalkmıyor.

Gerçek destek; kameralar kapandıktan sonra da insanların yanında durabilmektir.

Bugün engelli bireyler ve aileleri boş vaatler değil; uygulanabilir, şeffaf ve insani çözümler bekliyor.

Kamuda engelli istihdam kotası artırılmalıdır.
EKPSS sistemi engel gruplarına uygun şekilde yeniden düzenlenmelidir.
Engelli aylıkları insan onuruna yakışır seviyeye çıkarılmalıdır.
Gelir testi kişi bazlı yapılmalıdır.
Sağlık raporu sistemindeki mağduriyetler sona erdirilmelidir.
Engelli bireylerin kazanılmış hakları korunmalıdır.
Şehirler ve kamu alanları erişilebilir hale getirilmelidir.
Eğitimde gerçek fırsat eşitliği sağlanmalıdır.

Çünkü engelli bireyler yardım değil, eşit yaşam hakkı istemektedir.

Unutulmamalıdır ki bir toplumun gerçek medeniyeti; en çok konuşanların değil, en çok mücadele etmek zorunda bırakılan insanların nasıl yaşadığıyla ölçülür.

Büyük münafıklık; siyaset arenasında görülmektedir!

FARUK OCAK

Kul hakkı bu memlekette dilde var, hayatta yok. Herkes, bir başkasının sırtından en kolay nasıl çıkar sağlarım hesabında. Ticarette yalan söylemek ayıp olmaktan çıkmış, uyanıklık sayılır hâle gelmiş. Eksik malı tam diye satmak, kusuru gizlemek, söz verip tutmamak normalleşmiş. Üstelik bu yanlışlar, utanmadan savunuluyor; yalanın üstü örtülüyor.

Zengin olan zenginliğe doymuyor, fakir ise ne yaparsa yapsın yerinde sayıyor. Çünkü adalet terazisi bozuk. Aynı iş, aynı hizmet; ama kişiye göre muamele, kişiye göre fiyat. Tanıdık varsa kapılar açılıyor, yoksa yüzler asılıyor. Bu düzen, insanın içini sessizce çürüten bir eşitsizlik üretiyor.

Evlerimizin içi tertemiz; ama kapının dışı umurumuzda değil. Elimize geçen çöpü sokağa atıyoruz. “Benim evim değil” diyerek sorumluluğu başkasına yüklüyoruz. Oysa kirlenen sadece yol değil, ortak vicdan. Temizlik sadece evin içinde kalınca, ahlak da sınırda bitiyor.

Bir de unvan hastalığı var. “Ben üniversiteliyim”, “Ben mühendisim” diyerek kendini başkasından üstün görenler… Daha acısı, toplumun da bu üstünlüğü sorgulamadan kabul etmesi. Diploma insanı değerli kılmaz; insanlığı olmayanın elindeki belge sadece kâğıttır. Bilgi, ahlakla birleşmediğinde kibir üretir.

Bu zihniyet meselesi, sivil toplumda da karşımıza çıkıyor. Özellikle görme engellilerle ilgili sivil toplum örgütlerinde… Evet, bu alanda gerçekten taşın altına elini koyan, engellinin refahı için mücadele eden, hak savunuculuğunu onuruyla yapan başkanlar var. Gece gündüz koşturan, bir tek engellinin hayatına dokunabilmek için mücadele eden insanlar var. Onlar bu ülkenin vicdanıdır.

Ama bir de diğer yüz var. Engelliyi vitrin olarak kullanan, onun sırtından rant devşiren, projeyi değil kendini büyütenler… Yardımı, dayanışmayı değil; koltuğu, gücü ve görünürlüğü önemseyenler. Engellinin adı var, kendisi yok. Onun sesi susturulmuş, hakkı pazarlık konusu yapılmış. İşte bu da kul hakkının başka bir şekli.

Sorun yalnızca yukarıda değil. Sorun, hepimizin içinde taşıdığı alışkanlıklarda. Zihniyet değişmedikçe; kim gelirse gelsin, hangi yönetim değişirse değişsin, bu memleketin iki yakası bir araya gelmez. Çünkü gerçek değişim, önce insanın kendine dürüst olmasıyla başlar. Aynaya bakmadan, vicdanla yüzleşmeden hiçbir sistem bu toplumu toparlayamaz.

FARUK OCAK

Şimdi etrafına bir bak hele. Eskiden hayat zordu ama insanlar birbirine tutunurdu. Şimdi hayat kolay, insan darmadağın. O zamanlar yokluk vardı, kimse kimseyi ezmezdi. Şimdi her şey var, herkes birbirini geçmenin derdinde. Aynı apartmanda yaşayanlar birbirini tanımaz oldu, aynı sofraya oturanlar bile birbirine yabancı.

Eskiden birinin başı dara düştü mü mahalle ayağa kalkardı. Şimdi biri düşse, önce telefonu çıkarıp video çekiyolar. Yardım etmekten çok paylaşmak önemli artık. İyilik gizli yapılmazsa, değeri yok sanılıyo. Müslüman, Müslüman’ın derdiyle dertlenirdi eskiden. Bugün herkes kendi konforunu kutsal bellemiş durumda. Komşu aç mı tok mu, kimsenin umurunda değil.

Bugünün insanını al, eski zamana koy; orada tutunamaz. Çünkü orada söz namustu. “Hallederim” diyen hallederdi. “Yanındayım” diyen kaçmazdı. Şimdi herkes konuşuyo ama iş icraata gelince ortalık boş. Sosyal medyada vicdan bol, gerçek hayatta yok. Herkes adalet ister ama kimse bedel ödemek istemez.

Eski zamanın insanını bugüne getirsen, şu kalabalıklara bakıp ürker. Bu kadar insanın bu kadar yalnız olmasına aklı ermez. Kafeler dolu ama gönüller boş. Herkes bir şeylere yetişmeye çalışıyo ama kimse kimseye yetişemiyo. Aynı inancı paylaşanlar bile birbirinin yükünü taşımaktan kaçıyor.

Asıl yıkım cebimizde değil, ruhumuzda. Psikolojik çöküşün sebebi para değil; sahipsizlik. İnsan kendini yalnız hissetti mi, oradan çözülme başlar. Müslüman, Müslüman’dan başka kime dayanacak? Eğer Müslüman, Müslüman’a omuz vermezse, o boşluğu menfaat doldurur. Sonra hak yerini güce, ahlâk yerini kazanca bırakır.

Bu anlatılanlar geçmişe ağıt değil, bugüne aynadır. Eski zamanın vicdanını bugünün imkânlarıyla yeniden ayağa kaldırmazsak, teknoloji ilerler ama insan küçülür. Binalar yükselir, kalpler çöker. Gürültü artar ama insan içten içe tükenir.

Zaman değişti diye her şeye razı gelinmez. İnsan değiştiyse, durup kendine bakmak zorunda. Çünkü insan özgür olmadığında değil, vicdanını teslim ettiğinde kullanılır.

ENGELSİZ ULAŞIMA TARİHİ ADIM: KARARLI MÜCADELE SONUÇ VERDİ, ADALET YERİNİ BULDU

FARUK OCAK

Türkiye’de engelli bireylerin yıllardır süren ulaşım mücadelesi önemli bir kazanımla sonuçlandı. Engelli hak savunucularının, sahada engellilerin sorunlarını yakından bilen sivil toplum örgütlerinin ve bireysel olarak sesini duyurmaya çalışan engelli bireylerin ortak çabası karşılık buldu. Uzun zamandır dile getirilen talepler, sabırlı bir mücadele ve kararlı bir dayanışma ile gündemde tutuldu. Nihayetinde geri adım atıldı ve ÖTV muafiyetli araç alımında kapsam genişletilerek tarihi bir düzenleme hayata geçirildi. Bu gelişme, yalnızca bir mevzuat değişikliği değil; eşit yaşam hakkına doğru atılmış güçlü bir adım olarak toplumun vicdanında yerini aldı.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen yeni düzenleme ile engelli bireylerin araç erişim hakları genişletildi. Artık sistem sadece aracı kendisi kullanabilen engellileri değil, araç kullanamayacak durumda olan ağır ortopedik engelli bireyleri de kapsıyor. Bu değişiklik, özellikle yıllardır sistemin dışında kalan ve en büyük mağduriyeti yaşayan kesim için büyük bir umut oldu. Engelli bireylerin sosyal hayata katılımını sınırlayan ulaşım sorunu, bu düzenleme ile önemli ölçüde hafifletilmeye başlanıyor.

Yeni düzenlemeye göre üç grup ÖTV muafiyetinden yararlanabilecek. Engel oranı yüzde 90 ve üzeri olan bireylerin mevcut hakları aynen devam ediyor. Kendi aracını kullanabilen ortopedik engelliler, engel oranı yüzde 90’ın altında olsa dahi özel tertibatlı araç kullanabilir ibareli sürücü belgesi ile bu haktan yararlanmaya devam edecek. En önemli değişiklik ise yeni kapsama alınan grup oldu. Engel oranı yüzde 40 ve üzeri olan, ancak sağlık kurulu raporunda sürücü belgesi alamaz veya araç kullanamaz ibaresi bulunan ortopedik engelli bireyler ilk kez ÖTV muafiyeti kapsamına alındı. Böylece araç kullanamayan engelli bireylerin yakınları tarafından kullanılabilecek araçlar için vergi muafiyeti sağlanmasının önü açıldı.

Bu düzenlemenin detayları da önemli bir çerçeve çiziyor. Yeni kapsama giren bireyler bu haktan on yılda bir yararlanabilecek. Araç, engelli birey adına alınacak ancak kullanımını yakınları gerçekleştirebilecek. Kanun kabul edilmiş olup, Cumhurbaşkanı onayı ve Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından uygulama tebliği ile süreç fiilen başlayacak. Bu süreç, hem idari hem de teknik uygulamaların netleşmesi açısından belirleyici olacak.

Engelli bireylerin yaşadığı ulaşım sorunları yalnızca fiziksel bir hareket kısıtlılığından ibaret değildir. Erişilebilir olmayan toplu taşıma araçları, kaldırımların uygunsuzluğu, kırsal bölgelerde ulaşım alternatiflerinin yok denecek kadar az olması, hastanelere ulaşımda yaşanan güçlükler, eğitim kurumlarına erişimdeki zorluklar ve istihdama katılımın önündeki engeller, engelli bireyleri çoğu zaman sosyal hayattan uzaklaştırmaktadır. Özellikle ağır ortopedik engelli olup araç kullanamayan bireyler, aile bireylerine bağımlı bir yaşam sürmek zorunda kalmakta, bu durum hem bireyin bağımsızlığını hem de ailelerin sosyal ve ekonomik hayatını doğrudan etkilemektedir.

Yeni düzenleme bu noktada çözüm odaklı bir yaklaşım sunmaktadır. Engelli bireylerin bireysel ulaşım imkanına kavuşması, sağlık hizmetlerine daha hızlı erişim, eğitim hayatına daha aktif katılım, iş yaşamına dahil olma fırsatlarının artması ve sosyal hayatta görünürlüğün güçlenmesi anlamına gelmektedir. Bu gelişme aynı zamanda ailelerin üzerindeki fiziksel ve psikolojik yükü azaltacak, bağımsız yaşamın önünü açacaktır.

Ancak bu adımın kalıcı bir dönüşüm sağlayabilmesi için daha kapsamlı politikalarla desteklenmesi gerekmektedir. Erişilebilir şehir planlaması, engelsiz toplu taşıma sistemlerinin yaygınlaştırılması, kamu binalarında erişilebilirlik standartlarının eksiksiz uygulanması, bireysel ulaşım desteklerinin artırılması ve engelli bireylerin karar alma süreçlerine aktif katılımının sağlanması bu sürecin tamamlayıcı unsurlarıdır. Engelli bireylerin yaşamını kolaylaştıran her düzenleme, toplumsal eşitliği güçlendiren bir yatırımdır.

Bu kazanım, kararlı mücadelenin sonucudur. Hak arayan bireylerin sesi, sivil toplumun dayanışması ve engelli hak savunucularının ısrarcı duruşu, değişimin mümkün olduğunu bir kez daha göstermiştir. Ulaşım özgürlüğü, bağımsız yaşamın temelidir. Bu temel güçlendikçe engelli bireylerin toplumsal hayata katılımı artacak, fırsat eşitliği güçlenecek ve daha kapsayıcı bir toplum inşa edilecektir. Atılan bu adım, yalnızca bugünün değil, geleceğin de daha adil olması için önemli bir başlangıçtır.

İSMAİL AKYILDIRIM

İran ABD ve İsrail Savaşı hayatımıza giren unutulmazlarımızdan biri oldu.

Futbol maçı izler gibi dakika ve skor almaya başladık.

Kim kime gülle atmış, kim kime kazıklı füze göndermiş an be an takip ettik.

Petrolün kralı olmak isteyen bir deli, delilerin bile hakkına tecavüz etti.

Deliliğinde bir kuralı kaidesi vardır. Herkes deli olabilir ama "akıllı deli" olamaz.

Bu deli, delilerin adeta yüz karası oldu.

Sen kalk taa dünyanın öbür ucundan Hürmüze gel!

Bu durum olsa olsa zıır deli cesareti olurdu zaten!

Benim evimin bahçesinde bulunan çeşmeye hortumunu bağlayıp,
 

2026’DA ENGELLİ OLMAK: HAK VAR, ADALET YOK, ANAYASA VAR, HAYAT ZOR 

FARUK OCAK

2026 Türkiye’sinde engelli birey olmak, artık yalnızca bir sağlık durumu değildir; bu, doğrudan bir yaşam mücadelesidir. Bugün engelli bireylerin karşı karşıya kaldığı sorunlar, rakamlarla açıklanamayacak kadar ağırdır. Kira artışları, gıda fiyatları, elektrik ve doğalgaz faturaları, ulaşım giderleri ve sürekli artan sağlık harcamaları, engelli bireyin omzuna sessizce yüklenmiştir. Buna karşın verilen sosyal destekler, günümüz gerçekliğini yakalamaktan çok uzaktır. Sorun yalnızca paranın azlığı değil, adaletin eksikliğidir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, engelli bireyler konusunda son derece nettir. Anayasa’nın 10. maddesi, engelliler için alınacak özel tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı sayılmayacağını söyler. Bu açık bir pozitif ayrımcılık hükmüdür. 61. madde ise devlete engellilerin korunması, desteklenmesi ve toplumsal yaşama katılımının sağlanması görevini yükler. Ancak bugün engelli birey, anayasal bir hak olan sosyal korumaya ulaşmak için defalarca kapı aşındırmak zorunda kalıyorsa, burada bir uygulama sorunu değil, bir vicdan sorunu vardır.

Türkiye’nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi de aynı gerçeği işaret eder. Bu sözleşme engelli bireyi yardım nesnesi olarak değil, hak öznesi olarak tanımlar. Bağımsız yaşama hakkı, yeterli yaşam standardı, yoksullukla mücadele hakkı ve sosyal güvence bu metnin temel taşlarıdır. 2026 yılında bir engelli birey, aldığı 2022 aylığıyla ay sonunu getiremiyor, evde bakım desteği gelir hesapları nedeniyle kesiliyorsa, bu yalnızca ulusal hukuka değil, uluslararası taahhütlere de aykırıdır.

En büyük yapısal sorunlardan biri, engelli bireyin kendi geliri yerine aile toplam gelirinin esas alınmasıdır. Yetişkin bir engelli bireyin annesinin emekli maaşı ya da kardeşinin asgari ücretle çalışıyor olması, o bireyin ekonomik olarak güvende olduğu anlamına gelmez. Aynı evde yaşamak, aynı hayatı yaşamak değildir. Engelli bireyin cebine giren para, onun hayatını belirler. Buna rağmen sistem hâlâ engelli bireyi ailesinin uzantısı gibi görmektedir. Bu yaklaşım, bağımsız yaşam hakkını daha baştan sakatlar.

Evde bakım maaşı konusunda da benzer bir tablo vardır. 24 saat bakım gerektiren bir hayatın emeği, kâğıt üzerinde “aile görevi” sayılmakta, gelir kriterleriyle kolayca yok sayılmaktadır. Oysa bakım, ciddi bir emektir. Uykusuz geceler, sosyal hayattan kopuş, iş hayatından uzaklaşma bu emeğin görünmeyen bedelleridir. 2026 Türkiye’sinde bakım veren kişi hâlâ yoksulluk sınırının altında yaşamaya mahkûm ediliyorsa, burada sistemin kendisi sorgulanmalıdır.

Bu noktada bir başka acı gerçeği de açık yüreklilikle söylemek gerekir. Kendilerini engelli sivil toplum örgütü olarak tanımlayan birçok yapı, artık sahadan kopmuştur. Birkaç etkinlik, bir akşam yemeği, bir tatil organizasyonu ya da rutin üye toplantıları hak savunuculuğu değildir. Engelli bireylerin gerçek sorunları, salonlarda değil; market kasalarında, hastane sıralarında, kira kontratlarında yaşanmaktadır. Sivil toplum, bu gerçeklere dokunamıyorsa, varlığını yeniden düşünmelidir.

Kimseye hakaret etmeye gerek yok. Ancak şu soruyu sormak da haksızlık değildir: Engelli bireylerin hakları gerilerken, bu örgütler neden suskun kalmaktadır? Neden yasa değişikliklerinde, gelir kriterlerinde, sosyal yardım politikalarında güçlü bir itiraz yükselmemektedir? Engelliliği yalnızca rapor sayılarıyla, istatistiklerle ve sosyal medya paylaşımlarıyla anlatmak, gerçek hayatı değiştirmemektedir. Değişmeyen zihniyet, kaybettiren zihniyettir.

Bugün kaybedilen şey yalnızca bir maaş değildir. Kaybedilen, engelli bireyin devlete olan güvenidir. Kaybedilen, topluma olan aidiyet duygusudur. Kaybedilen, insan onurudur. 2026 Türkiye’sinde artık kimsenin kalbini kırmadan ama gerçeği de eğip bükmeden konuşmak zorundayız. Engelli bireyler acındırılmak istemiyor. Alkışlanmak da istemiyor. Haklarının uygulanmasını istiyor.

Bu ülkenin anayasası var. Bu ülkenin imza attığı sözleşmeler var. Bu ülkenin çıkarılmış yasaları var. Eksik olan şey, bu metinleri hayata geçirecek cesaret ve samimiyettir. Engelli bireylerin yaşamı ertelenemez. Adalet, takvim beklemez.

Resmî Gazete’de Yayımlanan Karar ve Görmezden Gelinen Gerçek: Evde Bakım Yardımında Gelir Kriteri Tartışması 

FARUK OCAK

9 Mart 2026 tarihli ve 33191 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesi kararı, evde bakım yardımı alan ya da bu yardımdan yararlanmak isteyen milyonlarca engelli birey ve ailesi açısından önemli bir tartışmayı yeniden gündeme taşıdı.

Anayasa Mahkemesi Başkanlığı tarafından açıklanan 2025/150 esas ve 2025/249 karar sayılı, 11 Aralık 2025 tarihli kararda; 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nun ek 7. maddesinde yer alan evde bakım yardımı düzenlemesi incelendi. Mahkeme, evde bakım yardımından yararlanabilmek için uygulanan “hanede kişi başına düşen ortalama aylık gelirin asgari ücretin net tutarının üçte ikisinden az olması” şartının Anayasa’ya aykırı olmadığına hükmetti.

Kararda ayrıca, hane içi gelirde meydana gelen artışın belirlenen sınırı aşması durumunda evde bakım yardımı ödemelerinin durdurulmasına ilişkin düzenleme de Anayasa’ya uygun bulundu. Mahkeme, sosyal yardımların sınırsız ve koşulsuz bir hak olmadığını; kamu kaynaklarının etkin kullanılması, mali imkânların dengeli dağıtılması ve sosyal yardım sisteminin sürdürülebilirliği açısından belirli kriterlerin uygulanabileceğini ifade etti.

Bununla birlikte kararın önemli bir usulî yönü de dikkat çekmektedir. Kanunun ek 7. maddesinde yer alan ve gelir değişikliğinin meydana geldiği tarihten itibaren yapılan ödemelerin yasal faiziyle birlikte geri tahsil edilmesini öngören hükme ilişkin başvuru esas yönünden incelenmemiş, başvurunun yöntemine uygun olmadığı gerekçesiyle usulden reddedilmiştir. Bu durum, söz konusu hükmün Anayasa’ya uygun bulunduğu anlamına gelmemekte; yalnızca başvurunun bu bölümünün incelenemediğini göstermektedir.

Ancak hukuki değerlendirmelerin ötesinde, sahadaki gerçek hayat koşulları bu kararın engelli bireyler açısından nasıl sonuçlar doğurduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Çünkü kağıt üzerinde dengeli ve sistemli görünen birçok düzenleme, günlük hayatın gerçekleri içinde engelli bireyler için yeni sorunlar doğurabilmektedir.

Evde bakım yardımı, ağır engelli bireylerin yaşamını sürdürebilmesi ve temel ihtiyaçlarının karşılanabilmesi amacıyla oluşturulmuş bir sosyal destek mekanizmasıdır. Bu destek yalnızca ekonomik bir yardım değildir; aynı zamanda engelli bireyin insan onuruna yakışır bir hayat sürdürebilmesi için verilen önemli bir sosyal güvencedir.

Ne var ki hanede kişi başına düşen gelir kriteri uygulaması, birçok durumda engelli bireyin gerçek ihtiyaçlarını yansıtmayan bir değerlendirme sistemine dönüşmektedir. Aynı evde yaşayan bireylerin gelirleri üzerinden yapılan hesaplama, engelli bireyin bireysel ihtiyaçlarını ve yaşam maliyetini çoğu zaman dikkate almamaktadır.

Engelli bireylerin yaşamı, sıradan ekonomik hesaplarla ölçülebilecek bir hayat değildir. Sürekli sağlık kontrolleri, ilaç giderleri, özel bakım ihtiyaçları, yardımcı teknolojiler, ulaşım zorlukları ve günlük yaşamda karşılaşılan ek masraflar düşünüldüğünde engelli bireylerin ekonomik yükü çok daha ağırdır. Buna rağmen yalnızca hanedeki ortalama gelir üzerinden yapılan değerlendirme, gerçek hayatın ihtiyaçlarını çoğu zaman göz ardı etmektedir.

Daha çarpıcı olan bir başka gerçek ise toplumdaki adalet algısını zedeleyen tabloyu ortaya koymaktadır. Bu ülkede farklı alanlarda sorgulanmadan veya detaylı incelemeler yapılmadan yüksek gelirler elde eden birçok kişi bulunurken, hayatını sürdürebilmek için bakım desteğine ihtiyaç duyan engelli bireyler gelir kriterine takılarak bu destekten mahrum bırakılabilmektedir. Bu durum sosyal devlet anlayışı açısından ciddi bir tartışma konusudur.

Gelir kriteri nedeniyle evde bakım yardımından yararlanamayan birçok engelli birey, istemeden de olsa aile bireylerine ya da çevresindeki insanlara bağımlı bir yaşam sürmek zorunda kalmaktadır. Oysa modern sosyal politikaların temel amacı engelli bireyleri bağımlı hale getirmek değil, onların bağımsız yaşam kurabilmelerini desteklemektir.

Bu noktada engelliler için kurulmuş sivil toplum örgütlerinin rolü de büyük önem taşımaktadır. Engelli haklarını savunduğunu ifade eden birçok yapı, kamuoyunda güçlü söylemler dile getirmesine rağmen sahadaki gerçek sorunların çözümü konusunda yeterli mücadeleyi ortaya koyamamaktadır. Engelli bireylerin yaşamını doğrudan etkileyen bu tür kritik konularda daha güçlü bir savunuculuk yapılmadığı sürece sorunların çözümü de gecikmektedir.

Gerçek bir sosyal politika, yalnızca mevzuat metinleriyle değil, insanların hayatına dokunan uygulamalarla ölçülür. Kağıt üzerinde kusursuz görünen düzenlemeler, sahada insanların yaşamını zorlaştırıyorsa yeniden değerlendirilmesi gerekir. Evde bakım yardımında uygulanan gelir kriteri de bugün bu açıdan yeniden düşünülmesi gereken bir uygulama olarak karşımızda durmaktadır.

Engelli bireyler yardım isteyen insanlar değil, eşit haklara sahip yurttaşlardır. Sosyal destek mekanizmalarının amacı onları başkalarına muhtaç bırakmak değil, bağımsız ve onurlu bir yaşam kurmalarını sağlamaktır. Bu nedenle evde bakım yardımında uygulanan gelir kriterinin sahadaki gerçekler ışığında yeniden ele alınması, sosyal devlet anlayışının gereği olarak görülmelidir.

Engelli bireylerin güçlü olduğu, bağımsız yaşayabildiği ve toplumsal hayata eşit şekilde katılabildiği bir toplum, yalnızca engelliler için değil tüm toplum için daha adil ve daha insani bir gelecek anlamına gelecektir.

ZİHNİYET DEĞİŞMEDEN BU TOPRAKTA HİÇBİR ŞEY DEĞİŞMEZ 

FARUK OCAK

Kul hakkı bu memlekette dilde var, hayatta yok.

Herkes, bir başkasının sırtından en kolay nasıl çıkar sağlarım hesabında.

Ticarette yalan söylemek ayıp olmaktan çıkmış,

uyanıklık sayılır hâle gelmiş. Eksik malı tam diye satmak, kusuru gizlemek,

söz verip tutmamak normalleşmiş.

Üstelik bu yanlışlar, utanmadan savunuluyor; yalanın üstü örtülüyor.

Zengin olan zenginliğe doymuyor, fakir ise ne yaparsa yapsın yerinde sayıyor.

Çünkü adalet terazisi bozuk. Aynı iş, aynı hizmet; ama kişiye göre muamele, kişiye göre fiyat.

Tanıdık varsa kapılar açılıyor, yoksa yüzler asılıyor.

Bu düzen, insanın içini sessizce çürüten bir eşitsizlik üretiyor.

Evlerimizin içi tertemiz; ama kapının dışı umurumuzda değil.

Elimize geçen çöpü sokağa atıyoruz.

“Benim evim değil” diyerek sorumluluğu başkasına yüklüyoruz.

Oysa kirlenen sadece yol değil, ortak vicdan.

Temizlik sadece evin içinde kalınca, ahlak da sınırda bitiyor.

Bir de unvan hastalığı var. “Ben üniversiteliyim”, “

Ben mühendisim” diyerek kendini başkasından üstün görenler…

Daha acısı, toplumun da bu üstünlüğü sorgulamadan kabul etmesi.

Diploma insanı değerli kılmaz; insanlığı olmayanın elindeki belge sadece kâğıttır.

Bilgi, ahlakla birleşmediğinde kibir üretir.

Bu zihniyet meselesi, sivil toplumda da karşımıza çıkıyor.

Özellikle görme engellilerle ilgili sivil toplum örgütlerinde…

Evet, bu alanda gerçekten taşın altına elini koyan,

engellinin refahı için mücadele eden,

hak savunuculuğunu onuruyla yapan başkanlar var.

Gece gündüz koşturan, bir tek engellinin hayatına dokunabilmek için

mücadele eden insanlar var. Onlar bu ülkenin vicdanıdır.

Ama bir de diğer yüz var. Engelliyi vitrin olarak kullanan,

onun sırtından rant devşiren, projeyi değil kendini büyütenler…

Yardımı, dayanışmayı değil; koltuğu, gücü ve görünürlüğü önemseyenler.

Engellinin adı var, kendisi yok. Onun sesi susturulmuş,

hakkı pazarlık konusu yapılmış. İşte bu da kul hakkının başka bir şekli.

Sorun yalnızca yukarıda değil. Sorun, hepimizin içinde taşıdığı alışkanlıklarda.

Zihniyet değişmedikçe; kim gelirse gelsin,

hangi yönetim değişirse değişsin, bu memleketin iki yakası bir araya gelmez.

Çünkü gerçek değişim, önce insanın kendine dürüst olmasıyla başlar.

Aynaya bakmadan, vicdanla yüzleşmeden hiçbir sistem bu toplumu toparlayamaz.

GÖRÜNMEYEN ENGELLERİ GÖRÜNÜR KILAN KENT

FARUK OCAK

Bir kent, insanı yaşatıyorsa anlamlıdır.

Bir kent, engelli bireyi evden çıkarken tedirgin ediyorsa, yolunu zorlaştırıyorsa, yalnız bırakıyorsa; orada sorun bireyde değil, kentin kendisindedir .

Engellilik yalnızca bir tanım değildir. Engellilik; sabah evden çıkarken “Bugün sağ salim geri dönebilecek miyim?” sorusunu sormak zorunda kalmaktır. Engellilik; kaldırımda yürüyememek, karşıdan karşıya geçerken kalbin hızla çarpması, toplu taşımaya binemediği için bir randevudan vazgeçmektir. Günümüz şartlarında hayat zaten zorken, kentlerin engelli birey için bu zorluğu katlaması kabul edilemez . Görme Engelliler İçin Anlaşılır ve Net Tariflerle Kent Bir görme engelli için erişilebilirlik, yalnızca sarı kabartma taş değildir. Kaldırım boyunca kesintisiz ilerleyen hissedilebilir yüzeyler olmalıdır.

Bu yüzeyler bir direğe, ağaca ya da dükkân tezgâhına çarparak sonlanmamalıdır. Sesli trafik ışıkları çalışır durumda olmalı; her kavşakta aynı mantıkla konumlandırılmalıdır. Otobüs duraklarında sesli anons sistemi bulunmalı, hangi aracın geldiği net şekilde duyulmalıdır. Banka, hastane, belediye binası gibi yerlerde yönlendirme sesli sistemlerle desteklenmelidir. Çünkü görme engelli birey için bağımsız hareket edebilmek, özgürlüktür .

Ortopedik Engelliler İçin Gerçekçi Çözümler Bir tekerlekli sandalye kullanan birey için kaldırım yüksekliği hayati bir konudur. Rampalar yalnızca var olmak için değil, kullanılabilir olmak için yapılmalıdır. Eğim standartlara uygun olmalı, rampa önü araçlarla kapatılmamalıdır. Toplu taşıma araçlarının rampaları çalışır durumda olmalı; şoförler bu konuda bilinçli ve sorumluluk sahibi olmalıdır. Bir parkta oturmak, bir kafeye girmek, bir resmi binada işini halletmek kimse için lüks değildir. Ortopedik engelli bireyler için bu ihtiyaçların karşılanmaması, doğrudan sosyal hayattan kopuş anlamına gelmektedir. İşitme Engelliler İçin Sessiz Dışlanmaya Son İşitme engelliler için kent, çoğu zaman sessiz bir karmaşadır.

Anons sistemleri yalnızca sesle sınırlı kaldığında, bilgiye erişim kesilir. Toplu taşıma araçlarında görsel bilgilendirme ekranları bulunmalıdır. Belediyelerin hizmet noktalarında işaret dili bilen personel yer almalı ya da uzaktan görüntülü destek sistemleri kurulmalıdır. Acil durumlarda yalnızca siren değil, görsel uyarılar da devreye girmelidir. Çünkü bilgiye erişememek, hayattan kopmaktır . Zihinsel ve Psikososyal Engelliler İçin Anlaşılır Kent Karmaşık tabelalar, belirsiz yönlendirmeler, aşırı kalabalık ve gürültü; zihinsel ve psikososyal engelli bireyler için kent yaşamını çekilmez hâle getirebilir. Basit, net ve anlaşılır yönlendirmeler yapılmalıdır.

Kamusal alanlar sade olmalı, bilgilendirme dili herkesin anlayabileceği şekilde düzenlenmelidir. Günümüz şehirlerinde hız ve karmaşa artarken, bu bireylerin tamamen göz ardı edilmesi derin bir eşitsizliktir . Günümüz Şartlarında Erişilebilirlik Bir Zorunluluktur Bugün dijital çağdayız. Belediyelerin mobil uygulamaları, internet siteleri ve randevu sistemleri erişilebilir olmak zorundadır. Görme engelliler için ekran okuyucularla uyumlu, işitme engelliler için altyazılı ve görsel destekli, zihinsel engelliler için sade ve anlaşılır tasarımlar yapılmalıdır. Erişilebilirlik, sadece sokakta değil; dijital dünyada da sağlanmalıdır.

Engelsiz bir kent, sadece engelliler için değil; yaşlılar, çocuklar, hamileler, geçici sakatlığı olan bireyler için de daha güvenli ve insani bir yaşam sunar. Yani erişilebilirlik, toplumun tamamına yapılan bir yatırımdır.

Unutulmamalıdır ki; engelli bireyler yardım istemek değil, haklarını kullanmak ister. Bağımsız olmak ister. Kimseye muhtaç kalmadan yaşamak ister. Kentler buna izin verdiği ölçüde adildir.

USTURUPLU ANLATIM...


İSMAİL AKYILDIRIM


Ülkemiz siyasetçileri o kadar ilginç ki,

Yıllar önce üzerinde konuşulan konular ve meseleler, yapılan her türden eleştiriler
üzerinden vakit geçtikçe, daha değişik bir hal aldı...

Kimi zamanlar sözlerin israf olduğu, kimi zaman ise söylenen sözlerin
inkar edildiği ve dejavu olarak hafızalarda kaldığını gözlemledik.

Mesela, "satarız, alırız, yaparız, def ederiz, kucaklarız" gibi klasik laflar
siyasilerin günlük olarak kullanmış olduğu klişe metinlerden öteye gitmedi.


***

Siyasilerin ön görüşleri akademik kariyer sahibi insanlarla farklı görüşlere sahiptir.

Birisi siyaset bilimi okumuş, diğeri esnaflıktan siyasete adım atmıştır.

Siyasi literatürleri, farklı bakış açısı gerektiren konulara ayrı ayrı kadrajlardan bakmışlardır.

Avam kültürüne uyum sağlamak veya daha entelektüel sınıflara
ayak uydurmak gibi endişeler taşımamışlardır.

Ağız aksesuarı sözcükler ile vatandaşı tavlama
cihetine gitmişler ve güçlerini bu yönde nüfuz etmişlerdir.

Oysa ki, siyasi ideoloji, gücün nasıl dağıtılması
gerektiği ve hangi amaçlar için kullanılması
gerektiği konularıyla ilgilenen bir semboller kümesidir.

Peki böylesi bir kavram günümüzde var mıdır? Orasını bilemem!

***

Konuyu şuraya taşımak isterim ki,

Siyasilerin, mevcut yerlerini korumak adına vatandaşlara sürekli hikayeler anlatmasıdır...

Hayat pahalı, geçim zor, alım gücü oldukça yavaş...

Vatandaşın hali, "tencere dibim kara seninki benden kara ya" dönmüş.

Vesselam, ülkem insanına La Fontaine hikayeleri anlatılmaya ısrarla devam edilmiş.

***

Aslında bu günkü yazım, şunu anlatmak istemektedir.

La Fontaine masalı değil ama sağ elimle sağ kulak mememi çekmem gerekirken,
sol elimle sağ kulak mememi çekmek gibi bir şey...


***

İki arkadaş hararetle tartışıyormuş:

Tartıştıkları konu, sigara içerken incil okunup okunmayacağı imiş.

Sonuç alamayınca Papa'ya sormaya karar vermişler.

Papa'nın yanına gidip sırayla sorularını sormuşlar.

Biri olumsuz cevap alırken diğeri, izin almayı başarmış.

İzin alamayanın sorduğu soru :

Papa hazretleri, incil okurken canım sigara içmek istiyor içebilir miyim?

Oğlum, incil okurken Tanrı ile ilgilenmen lazım.

O sırada dikkatinin dağılmaması lazım.

O yüzden incil okurken sigara içilmez.

İzin alanın sorduğu soru ise :

Papa hazretleri, sigara içerken canım incil okumak istiyor
ama sigara içiyorum diye incil'i elime alamıyorum,
sizce okuyabilir miyim?

Oğlum, her nerede ve ne koşulda olursan ol,
incil okuma isteği duyarsan okuyabilirsin!

***

Yeniden görüşmek üzere

Dik Duranın Yalnızlığı, Eğilenlerin Kalabalığından Onurludur

FARUK OCAK

Beni eleştirenlere, uzaktan konuşanlara, karanlığı görmeden hüküm verenlere bir çift sözüm var.

Ben kimim biliyor musunuz?

Ben, engelini bahane etmeyen bir adamım. Yürümemeyi sığınak yapmayan, aksine karakterine mühür eden bir iradeyim. Hayatımın hiçbir döneminde kapı kapı dolaşıp “ben yürüye miyorum” diye acındırmadım kendimi. Hiçbir sofraya merhametle oturmadım. Hiçbir makamın önünde eğilip ayrıcalık istemedim. Yaradan bana ne verdiyse, onu alın terimle taşımayı öğrendim.

Engelimi saklamadım. Utanmadım. Gölgeye gizlenmedim. Ama onu bir çıkar kapısı hâline de getirmedim. Çünkü onur, insanın en pahalı servetidir; bende satılık değildir.

Benim duruşumun fiyatı yoktur.

Karakterim pazarlık konusu değildir.

Nokta kadar menfaat için virgül gibi bükülmedim.

Birilerinin adamı olmak yerine, kendi vicdanımın adamı olmayı seçtim.

Bu yüzden bedel ödedim.

Evet, bu devirde dik duranları önce susturmaya çalışırlar. Sonra yalnız bırakırlar. Çünkü eğilmeyen insan, çıkar düzenine tehdit gibi görünür. Ama ben yalnız kalmaktan korkmadım. Yalnızken de güçlüydüm. Susarken de haklıydım. Gürültü yapmadan, bağırmadan, reklam yapmadan yürüdüm.

Ben bu hayatı afişlerle değil, emekle yoğurdum.

Camialarda, sivil toplum kuruluşlarında, projelerde… bilgisayar başında makale yazarken de…

Hep aynı şeyi yaptım: Mücadele ettim.

Kalbimde bir sevgi taşıdım. Gerçek, derin, karşılıksız bir sevgi. Hesap yapmadım. Rol kesmedim. Ama şunu da gördüm: Elinden tutup ayağa kaldırdıklarımın, bir gün arkamdan konuştuğuna şahit oldum. İçim burkuldu mu? Evet. Ama kin tutmadım. Çünkü ben kinle değil, vicdanla yürümeyi öğrendim.

Ben yürüyemeyebilirim.

Ama ayaklı yürüyenlerden çoğundan daha net  yürüyordum hakikati.

Birçok insan ışığın içinde yolunu kaybederken, ben karanlığın içinde istikamet buldum. Çünkü benim pusulamâ ayaklarım değil; inancım, aklım ve vicdanımdır. Rabbim ne verdiyse razı geldim. İsyan etmedim. Şikâyet etmedim. Ama haksızlığa da boyun eğmedim.

Şunu iyi bilin:

Her eksik gibi görünen şey, insana başka bir tarafını güçlendirmeyi öğretir.
Benim en güçlü yanım yüreğim oldu.

35 yıl…

Bu ömrün 35 yılını mücadeleyle geçirdim. Birilerinin gölgesinde değil, kendi ayaklarımın üzerinde durarak. El etek öpmeden. Biat etmeden. Çıkar zincirlerine boynumu uzatmadan.

Bu yüzden bazıları beni sevmedi.

Çünkü ben susup kabullenenlerden olmadım.

Çünkü ben yanlışın karşısında eğilenlerden olmadım.

Çünkü ben “idare eder” diyerek vicdanımı susturmadım.

Yoruldum mu? Elbette.

Kırıldım mı? Defalarca.

Ama eğildim mi? Hayır.

Çünkü doğruların yalnızlığı, yalancıların kalabalığından daha şereflidir.

Ve ben kalabalıkta kaybolmayı değil, hakikatte yalnız kalmayı seçtim.

Bugün hâlâ dimdik ayaktaysam, bu  ayaklarımın tuttuğu  için değil; yüreğim pes etmediği içindir.

Ben hayata diz çökmeyi değil, hayata meydan okumayı öğrendim.

7.500 TL’YE SIĞDIRILAN HAYATLAR: ENGELLİLER İÇİN SUSMA ZAMANI BİTTİ 

FARUK OCAK

Türkiye bugün emekli maaşlarını, zam oranlarını, geçim hesaplarını konuşuyor. Bu tartışmalar elbette önemli. Ancak aynı ülkede, aynı hayat pahalılığının ortasında, çok daha sessiz ama çok daha derin bir yoksulluk yaşanıyor.

222 sayılı Kanun kapsamında, çalışamayan ve aile toplam geliri belirlenen kriterin altında kalan engelli bireylere verilen, en yüksek oranı yaklaşık 7.500 TL olan maaş neredeyse kimsenin gündeminde yok.

Gelin bunu soyut rakamlarla değil, gerçek hayatla konuşalım.
Bugün sıradan bir şehirde mütevazı bir evin kirası bu rakama yaklaşıyor. Elektrik, su, doğalgaz, internet eklendiğinde maaş çoktan bitiyor. Gıda harcamaları, kişisel bakım ürünleri, ulaşım masrafları ve sağlık giderleri ise artık hesap bile edilemiyor. Bu şartlarda engelli bireyden “idare etmesi” bekleniyor. Sonuçta ne oluyor?

Engelli birey ve ailesi, istemeden de olsa yardımlara, hayırseverlere, komşuların vicdanına mahkûm ediliyor.

Bu tablo sosyal devlet anlayışıyla bağdaşmaz. Engelliyi yardımlarla hayatta tutmak çözüm değildir. Bu, insanı üretimden koparan, özgüvenini törpüleyen ve toplumsal hayattan uzaklaştıran bir döngüdür. Engelli birey sadaka istemiyor; çalışmak, üretmek, kendi ayakları üzerinde durmak istiyor.

Asıl çözüm çok nettir: Engellilerin iş gücü piyasasına gerçek ve sürdürülebilir şekilde katılması.
Kamu istihdamı bu noktada hayati önemdedir. Atamalar seyrek, kontenjanlar yetersiz kaldıkça engelli birey özel sektörün insafına terk ediliyor. Oysa özel sektörde engelli istihdamı hâlâ büyük ölçüde göstermelik ve kırılgandır. Bugün bir engelli işe girse bile yarın işini kaybetme korkusuyla yaşamaktadır.

Buradan açık bir çağrı yapmak gerekiyor.

Engelli sivil toplum örgütlerine sesleniyorum:
Türkiye’nin 81 ilinde engelli dernekleri var. Eğer bu yapılar üyelerinin kaçının işsiz olduğunu, kimlerin geçim sıkıntısı çektiğini bilmiyorsa, sahaya inmiyorsa, çözüm üretmiyorsa, varlıklarını sorgulamak kaçınılmazdır. Artık masa başı açıklamalar değil, somut çalışmalar gereklidir. Dernekler bünyelerinde komisyonlar kurmalı, çalışmayan engellileri tespit etmeli, bu verileri İŞKUR ve ilgili kurumlarla paylaşmalı ve sürecin takipçisi olmalıdır.

Engelli bireylere sesleniyorum:
Hak talep etmek bir zayıflık değildir. Çalışmak istemek ayıp değildir. Sessiz kaldıkça görünmez oluyoruz. Birlikte hareket etmeden, sesimizi yükseltmeden bu düzen değişmez.

ilelere sesleniyorum:
Engelli bireyi sadece korumak yetmez. Onu hayata hazırlamak, sorumluluk almasına destek olmak gerekir. Sürekli korunarak büyüyen birey, sistemin dışına itilir. Güçlenen birey ise topluma değer katar.

Engellilerle ilgili tüm kurum ve kuruluşlara sesleniyorum:
Engelliyi yalnızca yardım dosyası olarak görmekten vazgeçin. İstihdam politikalarını vitrin süsü olmaktan çıkarın. Erişilebilirlik, liyakat ve kalıcı istihdam artık ertelenemez bir zorunluluktur.

Bu bir serzeniş değil.
Bu bir duygusal çıkış hiç değil.
Bu, hayatın tam ortasından gelen bir gerçektir.

Engelliyi yardımlarla oyalamak değil, işle güçlendirmek zorundayız.
Engelliyi evde tutarak değil, hayatın içine alarak eşitliği sağlayabiliriz.
Çünkü engelliler acınmayı değil, adaleti istiyor.

FARUK OCAK

Her türlü ahlaksızlık ve namussuzluğu ekranlara taşıyan ve zihinleri kirleterek fitne yayan sabah kuşağı programları derhal yasaklanmalıdır.
Bazı ekranlar vardır: ışığı evleri aydınlatmaz, gönülleri karartır, yuvaları yıkar, medeniyeti çökertir. Sabah kuşağı programları da maalesef bugün bu işlevi görüyor. Toplumu bilinçlendirmek, aile değerlerini desteklemek, iyiyi ve doğruyu teşvik etmek yerine; toplumda tek tük ahlaksızlığı ifşa ederek adeta ahlaksızlığı teşvik eden, “eşeğin aklına karpuz kabuğu düşüren” bir yapıya dönüşmüş durumdalar. Bir kişinin yaşadığı bir ahlaksızlık, milyonların gözü önünde konuşuluyor; dramlar, ihanetler ve aile içi skandallar reyting malzemesi hâline getiriliyor.

Bu programlar “toplumu ifsat ediyoruz” diyemiyorlar, polis, savcı, hâkimi yani devleti aciz gibi göstererek kendilerini kurtarıcı ve adalet sağlayıcı gibi lanse ederek aslında göz göre göre ahlaksızlığı yaygınlaştırıyorlar. Bir yanlış davranış, ekranlarda defalarca işlendiğinde; toplumun bilinçaltı o davranışı sıradanlaştırıyor. Dün aklımıza bile gelmeyen fiiller, bugün ekranlarda “vaka analizi” gibi sunuluyor. Hâlbuki insan, neyi görürse ona maruz kalır; neye maruz kalırsa onu zamanla kabullenip yaşamaya başlar. Aile yapımız, neslimizin karakteri, gençliğimizin zihni bu sahneler karşısında her gün yara alıyor.

Pskolojik Tahribat

Sabah kuşağı programlarının görünmeyen ama en derin zararı psikolojiktir.
Sürekli kaos, kavga, ihanet ve şiddet izleyen kişi bir süre sonra:

Duyarsızlaşır

Normal olmayanı normal zannetmeye başlar
Aile içi çatışmaları çözmek yerine ifşa etmeyi model alır

Güven duygusu zedelenir

“Herkes böyle yaşıyor, herkes yapıyor” kabuluyle kendi ilişkisine kuşkuyla bakar, hasara uğratır.
Bu durum yalnız ferdi değil, evdeki çocukları da etkiler. Çünkü çocuk, aile içindeki güveni toplumdan öğrenir. Sabah kuşağı programlarında gördüğü “dağılan evler”, çocuğun iç dünyasında geleceğe dair korku üretir. Karı-koca arasında güvensizlik, kuşku ve vesveseyle huzursuzluğa sebep olur.

Aile Bağlarına Sosyal Darbe

Sabah programları sadece ferdin psikolojisini değil, toplumun sosyolojik dokusunu da bozmaktadır.

Bir düşünelim:

Bir kadın eşini televizyona çıkarıp milyonların önünde namusuna saldırıp küçük düşürüyor…
Bir adam, aile mahremiyetini reytinge kurban ediyor…

Bir anne, çocuğunun geleceğini umursamadan ekran ekran dolaşıyor,

ahlaksızlıkları anlatıyor, hem kendini hem ailesini rezil ediyor…

Erkek veya kadın aldatma ahlaksızlığını anlatıyor. Doğan çocuğun DNA’sı canlı yayında tartışılıyor.

Kaynanasıyla kaçan mı, üvey evladıyla zina yapan mı,

yıllarca baktığı çocuğun başka erkekten olduğunu

canlı yayında tartışan mı dersiniz…

Bu tablo, aileyi ifsat edip medeniyeti yıkan en etkili yoldur.

Toplumun en sağlam köprüsü mahremiyet ve vakar duygusudur.

Bu programlar ise mahremiyeti ayaklar altına alıyor.

Neden Sabah Kuşağı Programları Yasaklanmalı?

Toplumsal fayda – zarar denkleminde zarar açık ara fazladır.
Sabah kuşağı programları:

Mahremiyeti ihlal ediyor, aileyi parçalıyor.
Halkı eğitmek yerine sansasyon üzerinden kışkırtıyor.
Suç oranlarını ve “model alma” riskini artırıyor.
Karı–koca ve aile ilişkisini güvensiz bir zemine çekiyor.
Gençlerde ahlaki yozlaşma oluşturuyor.
Hukuku ve devleti aciz gösteriyor.
Namussuzluğu ve ahlaksızlığı yayıyor.
Toplumun ruh sağlığını korumak devletin görevidir.
Ailenin korunması Anayasal bir sorumluluktur.
Sivil toplum hukuk çerçevesinde yasaklanması için çalışmalıdır.
RTÜK bu programları durdurmalı ve cezai işlem uygulamalıdır.

Çözüm bellidir: Sabah kuşağı programları yasaklanmalı, yerine aileyi

destekleyen eğitim ve değer merkezli programlar konulmalıdır.

Biz bu topraklarda aileyi “kutsal emanet” biliriz.

Bu emaneti reyting uğruna kirleten ekranlara sessiz kalmak; ahlaki çözülmeyi izlemek, toplumun geleceğine sırt çevirmektir.

Bugün sabah programlarını durdurmazsak; yarın çocuklarımızın yaşayacağı sorunları durduramayız.

Ahlakı, aileyi ve toplumsal huzuru korumak adına;

Bu programların yayından kaldırılması hayati bir sorumluluk ve zorunluluktur.

Toplum olarak dirayetli olmalı, aileyi hedef alan her türlü medya manipülasyonunun karşısında durmalıyız.

Unutmayalım:

Ekranlarda normalleşen her şey, bir süre sonra sosyal hayatlarımızda da normalleşir.

Ve biz, neslimizi ahlaksız televizyon programlarının değil; değerlerin,

ahlakın ve hikmetin şekillendirdiği bir geleceğe hazırlamak zorundayız.

Haklar Sessizce Budanırken 

FARUK OCAK

Evde bakım aylığında mesele hiçbir zaman tek bir başlığa indirgenecek kadar basit olmadı.

Sorun ne yalnızca ÖTV istisnalı araçtı ne de bir burs ücretiydi. Bir şeylerin kaldırılmış olması,

yapılan değişikliklerin engelliler yararına olduğu anlamına gelmedi, gelmiyor.

Asıl mesele, kaldırılanların yerine neyin konulduğudur.

Yeni gelen şartların kimin hayatını kolaylaştırdığı, kimin yaşamını daha da zorlaştırdığıdır.

Biraz da buradan konuşmak gerekiyor.

Biraz da kapatılan pencereleri açıp olan bitene,

engellilerin ve ailelerinin gözünden bakmak gerekiyor.

Güzellemeleri bir kenara bırakmanın zamanı çoktan geldi

Zaten uzun süredir engellilerin aleyhine işleyen bir yönetmeliğin,

yapılan değişikliklerle hangi noktaya savrulduğunu görmek zorundayız.

Tevzi belgesinin kaldırılması bile “bürokrasi azalıyor” diyerek alkışlanıyorsa,

burada durup düşünmek gerekir. Sorun evrak sayısı değildir.

Sorun, ağırlaşan kriterlerdir. Sorun, daraltılan muhtaçlık tanımıdır.

Sorun, bakım yükünün sessizce ailelerin omuzlarına bırakılmasıdır.

Tam da bu noktada, sahada olması gereken yapıların sessizliği daha da can yakıcı hâle geliyor.

Dernekler, vakıflar, sözde sivil toplum örgütleri…

Çoğu, hak savunmak yerine vitrin süsü olmayı tercih ediyor.

Protokol fotoğraflarında varlar, açılışlarda varlar; ama yönetmelikler değişirken,

haklar törpülenirken ortada yoklar. Gerçek anlamda itiraz eden,

rapor hazırlayan, kamuoyu oluşturan kaç yapı kaldı? Ne yazık ki çok az.

Daha acı olan ise engellilerin de bu süreçte sessizliğe itilmesi. “Aman elimizdekinden de olmayalım” korkusu, hak arama refleksinin önüne geçiyor. Oysa sessizlik, hiçbir zaman hak kazandırmadı. Sessizlik, sadece kayıpları görünmez kıldı.

Engellilik bir muhtaçlık hâli değil; toplumsal eşitlik meselesidir.

Engelliler yardım alan nesneler değil, hak sahibi bireylerdir.

Çalışan, üreten, spor yapan, yazan, düşünen ve bu topluma değer katan yurttaşlardır.

Sosyal destekler bir lütuf değil, bağımsız yaşamın temel araçlarıdır.

Bu araçlar zayıflatıldığında, sadece rakamlar değişmez; hayatlar daralır.

Engelli haklarını savunmak, süslü cümleler kurmakla olmaz.

Sahici olmak gerekir. Gerçekçi olmak gerekir.

Yönetmelik maddelerine değil, insanların sofrasına, evine, umutlarına bakmak gerekir

Engelliler adına konuşan herkesin, önce engellilere kulak vermesi gerekir.

Artık manzaraya dalıp gitme lüksümüz yok.

Haklar sessizce budanırken, susan herkes bu kaybın ortağı olur.

HAYATIN MERKEZİNDE

FARUK OCAK

Hayat bugün herkese eşit mesafede durmuyor. Bunu artık romantize etmenin, süslemenin kimseye faydası yok. Günümüz şartlarında gerçek çok net ortada duruyor. Emeğin değil bağlantının, liyakatin değil torpilin konuştuğu bir düzenin içindeyiz. Sabahın köründe işe gitmek için yollara düşenle, bir telefonla makam odasına giren aynı kefeye konuluyor. Sonra da adalet varmış gibi davranmamız bekleniyor.

Engelli bireyler bu çarpıklığı en çıplak haliyle yaşıyor. Kaldırım var ama çıkıntılı. Asansör var ama çalışmıyor. Kanun var ama uygulanmıyor. İş ilanı açılıyor ama engelli kotası kağıt üzerinde kalıyor. Herkes sosyal medyada duyarlı ama gerçek hayatta kimse sorumluluk almıyor. Alkış çok, icraat yok. İşte en acı tarafı da bu samimiyetsizlik.

İki türlü yaşanır bu hayat. Ya başına gelen her haksızlıkta içine kapanır, kader deyip susarsın. Ya da yaşadıklarının hesabını tutar, dersini alır ve yoluna devam edersin. Görme engelli ya da başka bir engel grubunda olmak, hayattan kopmak değildir. Aksine, hayata karşı daha uyanık olmayı öğretir. Kimin dost, kimin sadece kalabalık olduğunu erken fark etmeyi öğretir.

Bugün ayakta kalmak için sadece güçlü olmak yetmiyor. Net olmak gerekiyor. Dürüst olmak çoğu zaman bedel istiyor. Doğruyu söyleyen dışlanıyor, sessiz kalan ödüllendiriliyor. Ama şunu herkes bilsin. Susarak korunulan düzen, konuşanın sırtına basarak ayakta duruyorsa orada ahlak yoktur. Orada sadece çıkar vardır.

Bağımsızlık lafla olmaz. Bağımsızlık, kimseye eyvallah etmeden yaşayabilmektir. Kendi kararını verebilmek, kendi yolunu çizmek, yanlışsa bedelini de kendin ödemektir. Engelli birey için bu daha zordur ama daha kıymetlidir. Çünkü bu duruş, acındırarak değil, mücadele ederek kazanılır.

Bu çağda mesele engel değildir. Mesele karakterdir. Engel bedende olabilir ama asıl sakatlık vicdandadır. Bir toplum engellisini yok sayıyorsa aslında kendi insanlığını kaybediyordur. Hak istemek ayıp değildir. Asıl ayıp, hakkı olanı susmaya zorlamaktır.

Bu hayat geri çekilenleri değil, dimdik duranları yazar. Düşüp kalkanları değil, düştüğü yerden ders alıp yürümeye devam edenleri hatırlar. Ve unutulmamalıdır ki merhametle değil, adaletle yaşanır bir ülke.

EĞİTİM OKULLA SINIRLI DEĞİLDİR: ENGELLİ BİREYLER İÇİN HAYAT BOYU YAŞAM DESTEĞİ

Kesin Şifa ve Mucize Sonuç Nerede?

 

Kesin Şifa ve Mucize Sonuç Nerede?

 

FARUK OCAK

Huzur, bir sabaha uyanınca kendiliğinden gelmez. Onu insan inşa eder. Küçük fark edişlerle, sessiz kararlarla, bazen de vazgeçişlerle. Günümüzün gürültüsünde en çok kaybettiğimiz şey kendimizle temas kurabilmek. Oysa insan, kendi iç sesini duymaya başladığında dünya biraz daha katlanılır hâle gelir.

İnsan neye bakarsa onu büyütür. Bu yüzden hayatın içinde, gözümüzün önünde ama kalbimizin gerisinde kalan niyetlerimizi sık sık hatırlamak gerekir. İyiliği, sadeliği, yavaşlamayı. Karşılık beklemeden yapılan her davranış, ruhun omuzlarından bir yük alır. Başkasına uzanan her el, aslında insanın kendine verdiği gizli bir hediyedir.

Her şeye yetişmek zorunda değiliz. Her söze cevap vermek, her topu tutmak mecburiyetinde değiliz. Bazen susmak, bazen geri çekilmek, bazen de hiçbir şey yapmadan oturmak bir direniştir. Hayatın hızı karşısında bilinçli bir yavaşlama. Sessizlik, insanın kendini onardığı en güvenli alandır.

Öfke geldiğinde nefes almak, aceleyle konuşmamak, kelimeleri tartarak kullanmak bir zayıflık değil; bir olgunluktur. Hayatla, kendimizle dalga geçebildiğimizde yük hafifler. Mizah, ruhun savunma mekanizmasıdır. Gülmek, insanın kendine açtığı bir pencere gibidir.

Para, başarı, görünürlük… Hepsi önemlidir ama hiçbiri insanın iç huzurunun önüne geçmemelidir. Mükemmeli aramak çoğu zaman iyiyi ıskalamaktır. Oysa esnek olan kırılmaz. Bükülür, öğrenir, yoluna devam eder. Hayat bir sınavsa, her zaman en yüksek notu alamayacağımızı kabullenmek de bir bilgeliktir.

Geçmişte takılı kalmak insanı ağırlaştırır. Olan oldu. Gelecek ise hâlâ nefes alıyor. Bağışlamak, karşı taraf için değil, insanın kendi içini ferahlatması içindir. Paylaşmak çoğaltır. Mutlulukları büyütür, acıları taşınabilir kılar.

Bazen yürümek, bazen kokularla hatırlamak, bazen evde küçük bir değişiklik yapmak bile insanın iç dünyasında yeniden başlat tuşuna basmak gibidir. Yemek yapmak, sofrayı paylaşmak, erken uyanıp bedeni hareketlendirmek ruhu da uyandırır. Aileyle geçirilen zaman, dostlarla kurulan bağ, insanın en sağlam dayanağıdır.

Hayat adil değildir. Bunu kabul etmek, insanı karamsar değil gerçekçi yapar. Suçlamayı bıraktığımızda yük hafifler. Sabır öğrenilebilir. Öğrenmek hiç bitmez. Kendine inanmak ise atılacak her adımın temelidir. Direksiyon insanın kendi elindedir.

Hayatı ertelemek, huzuru da ertelemektir. Oysa huzur, bir gün sonra değil; tam da şimdi başlar. Küçük seçimlerde, bilinçli duruşlarda, insanın kendine dürüst olmasında.

FARUK OCAK

Engelli bireylerin bugün sahip olduğu haklar, kendiliğinden verilmiş kazanımlar değildir. Bu haklar; yıllar süren mücadelelerin, sabrın, direnişin ve bedel ödeyen insanların emeğiyle elde edilmiştir. Ancak acı bir gerçek var ki son yıllarda bu kazanımlar sessizce aşınmakta, geri alınmakta ya da işlevsiz hâle getirilmektedir. Bunun temel nedeni ise nettir: Dağınıklık, bölünmüşlük ve ortak mücadele iradesinin zayıflaması.

Engelli bireyler, dernekler ve temsil iddiasındaki yapılar aynı hedefe yürüyememektedir. Herkes konuşmakta, herkes haklı olduğunu savunmakta; fakat ortak bir ses, ortak bir duruş ortaya konulamamaktadır. Oysa hak mücadelesi bireysel çıkışlarla değil, kolektif kararlılıkla kazanılır. Ayrışan güç zayıflar, birleşen güç ise görmezden gelinemez.

Bu tabloyu en net şekilde Engelli Komisyonları örneğinde görüyoruz. Komisyonlar kuruldu, defalarca toplandı. Toplantılar yapıldı, canlı yayınlar açıldı, uzun uzun konuşuldu. Peki sonuç ne oldu? Engelli bireylerin hayatına doğrudan dokunan, sahada hissedilen somut bir değişim yaşandı mı? Ne yazık ki hayır. Aynı sorunlar, aynı ağırlıkla, aynı çaresizlikle varlığını sürdürüyor.

Burada artık şu soruyu sormak zorundayız: Bu komisyonlar gerçekten çözüm üretmek için mi var, yoksa çözüm üretiliyormuş görüntüsü vermek için mi? Sorunlar dinleniyor, notlar alınıyor, ardından herkes dağılıyor. Aylar geçiyor, komisyon dağılıyor, bir süre sonra yeniden kuruluyor ve aynı döngü tekrar başlıyor. Bu durum, iyi niyetle açıklanamayacak kadar ciddi bir güven sorununa dönüşmüştür.

Günümüz şartlarında engelli bireylerin ihtiyacı olan şey; raporlar, temenniler ve süslü cümleler değildir. Ulaşılamayan haklar, çözülemeyen istihdam sorunu, yetersiz sosyal destekler, erişilemeyen kamu hizmetleri hâlâ yerinde duruyorsa; burada bir eksiklikten değil, açık bir sorumluluk probleminden söz edilir. Araştırılıyor gibi yapmak, dinleyip bırakmak çözüm değildir; oyalamadır.

Kamu yararına çalıştığını iddia eden engelli dernekleri ve bu derneklerin bağlı olduğu genel merkezler için de durum farklı değildir. Toplantı yapmak başarı değildir. Canlı yayın açmak mücadele değildir. Gerçek başarı, engelli bireyin hayatında hissedilen somut bir iyileşmedir. Eğer bir yapı sahaya yansımıyorsa, tabeladan öteye geçemiyorsa; o yapı ve o koltuklar sorgulanmak zorundadır.

Dernekler, koltukları koruma alanı değil; mücadeleyi büyütme alanı olmak zorundadır. Vizyon üretmeyen, sahaya inmeyen, yenilenmeyen yapılar; engelli bireylere güç değil, yük olur. Değişim artık bir tercih değil, zorunluluktur. Genç, dinamik, iş üreten, çağın ruhunu anlayan ve gerçekten mücadele eden bireylerin bu yapılarda daha fazla söz sahibi olması şarttır. Çünkü hak mücadelesi, yerinde sayanlarla değil; yürüyenlerle, koşanlarla kazanılır.

Bu noktada engelli bireylerin kendilerine de açık ve net bir çağrı yapmak gerekir. Bölünmek, herkesin kendi adına konuşması, her kafadan ayrı bir ses çıkması; gücü artırmaz, tam tersine etkisizleştirir. Aynı mesele hakkında onlarca farklı talep dile getirildiğinde, muhatap olanlar bu dağınıklığı gerekçe göstererek hiçbir adım atmaz. Oysa tek bir ağızdan, net, kararlı ve ortak talepler yükseldiğinde; görmezden gelmek mümkün olmaz.

Birimizin kaybı, hepimizin kaybıdır. Birimize yapılan haksızlık, yarın diğerine yapılacaktır. Bu yüzden rekabet değil dayanışma, suskunluk değil ortak ses gereklidir. Haklar savunulmadığında zamanla yok olur. Sessizlik rızadır. Bugün konuşup yarın unutulan komisyonlar değil; bugün konuşup yarın sonuç üreten yapılar gereklidir.

Engelli hakları ertelenebilecek bir gündem değildir. Komisyonlar vitrin değil, çözüm merkezi olmak zorundadır. Dernekler tabela değil, mücadele alanı olmak zorundadır. Engelli bireyler de yalnız değil, yan yana durmak zorundadır. Aksi hâlde konuşan yapılar kalır, susan çözümlerle baş başa kalırız.

ALİ SALGAR

Yalnız Ülkemizde meşrulaştırılan ve hiçbir İslam ülkeleri nde olmayan,

"İSLAM'IN ŞARTI BEŞTİR " denen dini terimi söylemi yoktur.

Doğrusu da budur. Çünkü İslâm dini, yalnız Namaz kılmak, Oruç tutmak, zekât vermek,

Hacca gitmek ve Kelime-i şehadet getirmekten ibaret değildir.
Aslında İslam'ın anayasası olan Kur'anı Kerim'de mevcut olan 6634 ayetin İlahi emrin her biri bir emirdir ve yapılması,

ona uyulması şarttır, farzdır ve mecburdur.

Şöyle ki, Hırsızlık haramdır, rüşvet haramdır, başkasına zarar vermek haramdır,

haksız kazanç elde etmek haramdır, kul hakkı yemek haramdır, Beytul mala dokunmak kamuya zarar vermek, halkı fakru zaruret içinde geçim sıkıntısına sokmak haram değil midir.
haksız yere bir başkasını öldürmek, yetim malı yemek, eksik tartıp noksan ölçmek,

Faiz yemek, zina yapmak, başkasının canına kast etmek, Allah'tan başka ilah edinmek, kendi çıkarı için gerçek dini emirlere uymayıp kendince din yaratmak haram değil midir.

Velhasıl Kur'an ayetlerinin hepsi ayrı ayrı farzdır, şarttır İslâm dini ne 5 şartan nede 32 farzdan ibaret değildir.

Kur'an İslam'ın 5 şartından büyüktür ve tüm inançlar 6634 ayetin her birine uyma mecburiyetindedir dolayısıyla İslam'ın şartı 5 değil 6634 ayetinin tamamıdır.İslam'ın şartı 5 dir deyip işin içinden çıkılması,diğer İlahi emirlere uymama hakkı doğurmaz.

Elbette ki Namaz da kılacak, Oruçta tutacak, mali durumu müsaitse hacca da gidecek,

Zekatta verecek,fakat İslâm dini bunlarla sınırlı değildir.

ALİ SALGAR

Her önüne gelen vatan sevgisinden bahs ediyor ve çok güzel belagatla hamisi nutuklar atıyor özellikle bunu siyasiler veya halka şirin görünmek için gerçek olmayan bir sevgiyle, edebi cümleler kurarak, Ben çok vatan severim diye mangalda kül bırakmayan riyakar insanlar vardır ..

Vatan severlik, yurt sevgisi Ülkesine sevdalı olmak lafla değil icraatla olur, 

Bizlerin, ilk okulda yurttaşlık bilgisi dersi vardı orada vatan sevgisinin ne olduğunu şöyle anlatıyordu, iyi bir birey vergisini verecek, askerliğini yapacak "çürük raporu almayacak"

Başkasının hakkına tecavüz etmeyecek, arkadaşlarıyla, komşularıyla iyi geçinecek, başkasının malına zarar vermeyecek, kamu malını yani milli serveti kendi malı gibi koruyacak, 

Cadde ve sokakları temiz tutacak, sigara izmaritini rastgele yerlere atmayacak elindeki su pet şisesini ve çöpünü,sokaklara burun ve boğazdan çıkan balgamı haykırarak  caddelere tükürmeyeçek. 

Okullarda sıraları, masaları aşk tahtası olarak kullanmayacak.

Hakkına razı olup iyi bir vatandaşın  ülkesi için ne yapması gerekiyorsa onu eksiksiz yapacak .

Halkın huzur içinde ve çağın gerektiği en modern ve en ücra yere kadar ulaşabilen hizmetlerin götürülmesidir vatan sevgisi, ahlâktir, gerekirse

O'nun uğrunda ölmektir. Vatan sevgisi halkın sosyo ekonomik yaşam tarzının üst düzeye çıkarılması için milli birlik ve beraberlik içinde kalkınmaya katkıda bulunmaktır vatan sevgisi.

Vatan sevgisinin imandan olduğunu, yaşadığı vatanın malı ve canını kendi öz malı gibi koruyup kollama yı kendine şiar edinecektir.
Vel hasıl yüreğinde vatan sevgisi olan güzel ülkemin değerli insanları gerek kişisel olarak ve gerekse devlet ricalı olarak, bu aziz vatanın bekasi ve Terakkisi için, ülkesine ve milletine sevdalı bir bir yurt sever olarak yaşamını idame etirmelidir ki VATANIMI SEVİYORUM DİYEBİLSİN!

Elektrik Faturasında Yeni Kademe...

FARUK OCAK

Eski Hayatlar Daha da Zor 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek yeni elektrik düzenlemesi, kâğıt üzerinde “tasarruf” gibi görünse de gerçekte dar gelirli vatandaşları ve engelli bireyleri doğrudan sarsacak bir yük anlamına geliyor. Yıllık elektrik tüketiminde devlet desteğinin üst sınırı 5 bin kilovatsaatten 4 bin kilovatsaate düşürülüyor. Bu da aylık ortalama 333 kilovatsaat sınır demek. Bugünün rakamlarıyla bu tüketimin faturası yaklaşık 984 lira . Bu sınır aşıldığında ise destek kalkıyor, fatura gerçek maliyet üzerinden kesiliyor.

Basit bir hesap yapalım. Ortalama bir hanede buzdolabı, çamaşır makinesi, televizyon, modem, aydınlatma ve küçük ev aletleri aylık 220–250 kilovatsaat tüketiyor. Buna bir de kışın elektrikli ısıtıcı, yazın klima eklendiğinde tüketim rahatlıkla 330 kilovatsaatin üzerine çıkıyor . Yani lüks yok, israf yok; sadece yaşam var. Sınır geçildiği anda fatura bir anda destekli tarifeden çıkıyor ve aylık bedel 1.300–1.500 lira bandına tırmanabiliyor. Asgari ücretle ya da emekli maaşıyla geçinmeye çalışan bir hanede bu artış, doğrudan mutfaktan, ilaçtan, ulaşımdan kesilmesi demek.

Engelli bireyler açısından tablo daha da ağır. Görme, işitme, ortopedik ya da kronik hastalığı olan birçok engelli vatandaş için elektrik bir tercih değil, zorunlu bir ihtiyaçtır . Medikal cihazlar, şarjlı yardımcı teknolojiler, bilgisayarlar, ekran okuyucular, evden çalışma imkânları sürekli elektrik tüketir. Engelli birey “bir düğmeye daha az basayım” diyerek hayatını kısmak zorunda kalmamalıdır. Ancak bu düzenleme, tam olarak bunu dayatmaktadır. Gelir sabit, gider artıyorken; destek çekildiğinde hayat çekilmez hâle geliyor.

Elektrikli araç meselesi ise ayrı bir başlık. Elektrikli araç sahibi olmak bugün hâlâ bir ayrıcalık gibi sunulsa da, uzun vadede yakıt masrafından kaçmak için bu aracı tercih eden orta ve dar gelirli vatandaşlar da vardır. Ortalama bir elektrikli araç 100 kilometrede yaklaşık 15 kilovatsaat elektrik tüketir. Ayda sadece 1.000 kilometre yol yapan bir araç, 150 kilovatsaat ek tüketim demektir. Zaten 250 kilovatsaat harcayan bir ev, bu araçla birlikte 400 kilovatsaati aşar . Sonuç nettir: Destek gider, fatura katlanır. Elektrikli araç çevreci diye teşvik edilirken, evde şarj eden vatandaş cezalandırılmış olur.

Bugün piyasaya baktığımızda tablo açık. Kira artmış, gıda artmış, ulaşım artmış, ilaç artmış. Gelir artışı ise bunların çok gerisinde kalmış durumda. Gider geliri geçtiğinde, hayat matematikten ibaret olur; duygunun, sabrın, fedakârlığın bile bir sınırı vardır. Elektrik gibi temel bir ihtiyaçta yapılan bu keskin düzenleme, en çok kırılgan grupları vurur. Dar gelirliyi, engelliyi, emekliyi, sabit maaşlıyı.

Devlet desteği gerçek ihtiyaç sahibinden çekilmemeli; tam tersine, engelli bireyler ve dar gelirli haneler için daha adil, daha insani, daha gerçekçi kademeler oluşturulmalıdır. Tasarruf çağrısı, yaşamı kısarak değil; adaleti büyüterek yapılır. Aksi hâlde bu yeni dönem, faturada rakam değil, hayatta yük olarak yazılır.

ENGELİN ADI YOK, İNSANIN DEĞERİ VAR

FARUK OCAK

Günümüzün hızlı akan hayatında bir gerçek, artık göz ardı edilemeyecek kadar büyüdü:

Engelli bireylerin yaşadığı sorunlar, toplumun vicdanına sıkışmış bir çığlık gibi her gün biraz daha yükseliyor. Bu çığlık, sadece bir kesimin değil, insanlığın sınavıdır. Çünkü engellilik bir kusur değil; insanca yaşama hakkından kimsenin mahrum bırakılmaması gerektiğini hatırlatan büyük bir aynadır.

Bugün hâlâ bir kaldırım rampası yapılmadığı için özgürlüğünü erteleyen insanlar var.
Hâlâ bir iş görüşmesinde “Siz yapabilir misiniz?” sorusuyla incinen onca yürek var.
Hâlâ eğitimde, çalışma hayatında, sosyal yaşamda görünmez duvarlara toslayan milyonlarca hayat var.

Ve bu hayatlar bize şunu haykırıyor: Asıl engel, fiziksel değil; anlayışsızlık ve umursamazlıktır. Oysa ki engelli bireyler, toplumun yükü değil; toplumun potansiyelidir.

Hayatı boyunca mücadele ederek büyüyen insanlar, azmin, sabrın ve karakterin en güçlü temsilcileridir.

Bugün bir görme engellinin üniversite kazanması, bir bedensel engellinin spor arenasında madalya alması, bir işitme engellinin bilimde, sanatta, teknolojide iz bırakması; toplumun önüne konmuş bir lütuf değil, eşit fırsat sunulduğunda nelerin mümkün olduğunu gösteren canlı birer örnektir. Günümüzün şartlarında “engelli” kelimesi bile artık yetersizdir.

Çünkü kişi engelli değildir; engel çıkarandır. Kişi eksik değildir; eksik bakandır. Kişi geride değildir; önünü kapatandır. Toplum olarak yapmamız gereken, engelli bireyi acınacak bir varlık olarak görmek değil; ona hak ettiği değeri veren, fırsat eşitliğini sağlayan, yolunu açan, sesine ses olan bir düzen kurmaktır.

Bir rampanın yapılması, bir kaldırımın düzenlenmesi, bir iş kapısının açılması, bir eğitimin erişilebilir hâle getirilmesi, aslında kimseye lütuf değildir; insan olmanın gereğidir.

Bugün Türkiye’nin dört bir yanında, kendisini görünmez duvarlarla sınırlandırmaya çalışan düzene inat; sporuyla, kalemiyle, emeğiyle, alın teriyle var olan insanlar var.
Onlar, “yapamazsın” denilen yerde ayağa kalkıp “Yapıyorum ve daha iyisini de yapacağım” diyen gönül sahipleridir.
Onlar, toplumun yükü değil; umut ışığıdır.

Ve onların varlığı, herkese bir gerçeği hatırlatır: Engelsiz bir toplum, sadece engelliler için değil; hepimiz için daha adil, daha güçlü, daha insancıldır. İnsan odaklı, vicdan temelli, hak merkezli bir düzen kurmak artık tercih değil, zorunluluktur.
Çünkü bir toplumun medeniyeti, en güçlülerinin nasıl yaşadığıyla değil; en kırılgan olanların nasıl yaşatıldığıyla ölçülür.

Ve unutmayalım:
Engeller kaldırıldıkça değil; insan değer gördükçe hayat güzelleşir.

FARUK OCAK

Günümüz şartlarında engellilik hâlâ birçok kişinin zihninde acınacak, çaresiz ve güçsüz bir hâlmiş gibi duruyor. Oysa bizler, bu toplumun tam merkezinde durup hayatı herkes gibi yaşama mücadelesi veren bireyleriz. Sorun engelimizde değil; sorun, insanların engeli hâlâ sadece fiziksel olarak görmesinde. Asıl engel zihinlerde, tavırlarda, bakışlarda ve ön yargılarda saklıdır.

Toplumda hâlâ bazı vatandaşlarımızın bize bakışlarında bir titreme, bir “yazık” duygusu, bir “eyvah eyvah” söylemi dolaşıyor. Bu söylemler, engelliyi güçsüzleştiren, insanı edilgen hâle getiren, varlığına gölge düşüren bakışlardır. Oysa bizler acınacak değil, desteklenecek; küçümsenecek değil, anlaşılacak; kenara itilecek değil, hayata katılacak bireyleriz.

Bugün diplomanız, eğitiminiz, yaşınız, konumunuz ne olursa olsun, hayatta en önemli şey bağımsızlıktır. Bağımsızlığın olmadığı yerde başarı yalnızca kâğıt üzerinde kalır. Attığınız adımın yönünü siz belirleyemiyorsanız, belediyenin, kurumların veya çevrenizdeki bireylerin merhametine muhtaç bırakılıyorsanız bu hayata bir sıfır yenik başlarsınız. Bizler yıllarca bunun mücadelesini verdik; özgürlüğün ve bağımsızlığın ancak emekle kazanıldığını yaşayarak öğrendik.

Bu nedenle engelli bireyler arasında dayanışma, birlikte öğrenme, birlikte güçlenme çok kıymetlidir. Ben de hayatım boyunca kendi gibi mücadele eden dostlarıma el uzatmayı, onların yolunu açmayı, onlara rehber olmayı kendime görev bildim. Çünkü bir engellinin elinden tutmak sadaka değil; insan olmanın en doğal gereğidir. Aynı yarayı hisseden insanların birbirine destek olması ise bir lütuf değil, bir sorumluluktur.

Toplumun bizi farklılaştırmaya, yüceltmeye veya küçültmeye ihtiyacı yok. Bize normalleşme, eşitlik, erişilebilirlik ve saygı gerekiyor. “Sen bu hâlinle bile buralara gelmişsen…” diye başlayan cümleler bir övgü gibi görünse de aslında içinde ayrıştırıcı bir bakış taşır. Oysa biz, kimsenin “şartlı takdirine” ihtiyaç duymadan, herkes gibi bu hayatın içinde eşit şekilde var olmak istiyoruz.

Bugün geldiğimiz noktada engel değil, anlayışsızlık engeldir. Görmemek sıkıntı değildir; görmek istemeyen gözler asıl sıkıntıdır. Engelli bireyin adımını küçümseyen değil, yolunu açan, ona acıyan değil, ona hak veren; onu kenara koyan değil, merkeze alan bir toplum ancak gerçek anlamda gelişmiştir.

Bizler, kendi yolumuzu kendimiz açtık; zorluklara rağmen ayakta durduk. Ve şimdi kendi ışığımızla başkalarının yolunu da aydınlatmaya devam ediyoruz. Çünkü bir kişinin yürüyebildiği yol, başka birinin özgürlüğüne kapı olur.

Tavuk, çayırda otlayan ineğe gitmiş: 

FARUK OCAK

Toplum olarak kendimize sormamız gereken en sert soru şudur: Engellileri gerçekten görüyor muyuz, yoksa sadece gözümüzün önünde oldukları için varlıklarını kabulleniyor muyuz?

Çevrenizde kaç engelli birey tanıyorsunuz? Kaç kez hayatlarına dokundunuz, dertlerini dinlediniz, gözlerinin içine bakıp onları anlamaya çalıştınız? Cevabınız azsa, işte bu toplumun en derin ayıbıdır.

Engellilere merhamet gösterdiğinizi sanmak, onları aciz ilan etmek demektir. Onları özgürlükten mahrum bırakmak, haklarını ellerinden almak demektir.

Karşıdan karşıya geçemeyen, filmi tek başına izleyemeyen, kitabı kendi başına okuyamayan bir bireyin suçu yoktur; sorun sistemin, altyapının, toplumun farkındalığının eksikliğindedir. Sesli betimlemeli filmler yoksa, kabartma kitaplar yayımlanmıyorsa, erişilebilir alanlar oluşturulmuyorsa, eksik olan engelli birey değil, toplumdur.

Şundan herkes emin olsun: Bir bireyin ailesinde engelli varsa, herhangi bir siyasetçinin ailesinde engelli varsa, hatta hayatın her alanında etkili birinin yanında engelli bir aile üyesi varsa, emin olun onlar engellilere iyi davranıyor, yanlarında oluyorlar.

Ama ya ailesinde engelli olmayanlar? Çoğu zaman unutuyorlar; engellilik her an kapınızı çalabilir. Bir kaza, ani bir hastalık, beklenmedik bir olay… Her an, her dakika, her saniye.

Düşünün bir an… Bir iş yerinde, bir okulda, bir otobüste bir engelliyle yan yana geldiniz. Onunla gerçekten ilgilendiniz mi, yoksa sadece “orada” olduğunu gördünüz mü? Engellilik sadece başkasının sorunu değil; her an sizin hayatınıza dokunabilir.

Biz merhamet dilenmiyoruz. Biz acizlik taşımıyoruz. Biz eşit hak istiyoruz. Kendi işimizi kendimiz yapabilmeyi, kendi yolumuzu kendi adımlarımızla çizmeyi istiyoruz. Eğitimimizi aldık, bilgi ve yeteneklerimiz var; ama sistem buna hazır değil.

Toplum, en zayıf halkasına nasıl davranıyorsa, kendisine öyle değer biçer. Biz buradayız. Biz varız. Biz güçlüyüz. Kendi hayatımızı, kendi kararlarımızla yaşamak istiyoruz. Bizi anlamak istemiyorsanız bile, varlığımızı görmezden gelemezsiniz.

Sessiz kaldığınız her an, toplumun vicdanı uyumuyor; sadece kendinize verdiğiniz değeri sorguluyorsunuz.

ENGELLİ MÜCADELESİNDE YENİ BİR ÇAĞ:

SÖZÜ BİTENİN DEĞİL, ÇÖZÜM ÜRETENİN GÜCÜ 

FARUK OCAK

Engelli bireylerin, özellikle de görme engellilerin sosyal hayata tam ve eşit katılımı artık ertelenemez bir zorunluluktur. Bugünün şartları, dünün ezbere çözümlerini kabul etmiyor. Daha güçlü, daha gerçekçi, daha kararlı bir mücadele gerekiyor. Bu mücadelenin taşıyıcı kolonu da engelli dernekleri, federasyonlar, konfederasyonlar, şubeler, aileler ve bizzat engelli bireylerin kendisidir. Çünkü bu yol, tek başına yürünecek bir yol değildir.

Artık şu gerçek açıkça görülmelidir: Üretmeyen, proje geliştirmeyen, sahaya inmeyen her dernek engellilerin omzuna yük olmuştur. Bir dernek üç yılda bir seçim yapıp sadece birkaç fotoğraf paylaşmakla görevini tamamlamış sayılmaz. Bugün engelli çocuğunu okula götürmek için üç otobüs değiştirmek zorunda kalan bir annenin derdi, yarın o derneğin kapısını çalacaktır. Eğer o kapı çözüm üretmiyorsa, o kapı gereksizdir. Çalışmayan, fayda sunmayan, hareket etmeyen her dernek feshedilmelidir. Çünkü engelliler artık kimsenin vitrini değil; hak arayan, hak isteyen ve haklarını alması gereken bireylerdir.

Evde bakım hizmeti kriterleri de günümüz ekonomik koşullarına göre yeniden belirlenmelidir. Bugün bir ailede engelli bireyin yanında çalışan tek kişi asgari ücretle geçinmeye çalışıyorsa, bu gelir üzerinden hesaplama yapmak adil değildir. Hane halkı geliri değil, engelli bireyin kendi geliri esas alınmalıdır. Aksi halde yapılan yardım değil, yardım görüntüsüdür. İnsanca yaşam koşullarını sağlayamayan bir sistem, engelli bireyi korumaz; sadece sabır testine sokar.

İstihdam konusunda da aynı kararlılık şarttır. Kamuda binlerce açık kadro varken engelli gençlerin evde bekletilmesi kabul edilemez. Sınavlar yapılmalı, atamalar zamanında tamamlanmalı ve engelli istihdam kotası mutlaka artırılmalıdır. Özel sektörde de engelli çalıştırmayı bir lütuf gibi gören zihniyete karşı ciddi denetimler yapılmalıdır. Bir engellinin iş hayatına katılması, sadece kendi özgürlüğü değil, toplumun da üretkenliğidir.

Eğitim alanında da eksikler büyüktür. Görme engelli bir öğrenci, okula gittiğinde hâlâ dokunarak okuyabileceği ders materyaline ulaşamıyorsa, eğitim hakkı kâğıt üzerinde kalıyor demektir. Spor faaliyetleri yetersizse, bağımsız yaşam becerileri öğretilmiyorsa, din kültürü eğitimi erişilebilir değilse, bu boşluklar o bireyin geleceğinden çalınır. Eğitim, engelli bireyin hayata tutunma ipidir ve bu ipin sağlam olması gerekir.

Ulaşım ve erişim ise en büyük başlıklardan biridir. Bugün kaldırımın ortasına konan bir direk, bir görme engelli için sadece bir engel değil; bir tehlikedir. Sesli ikazı olmayan bir trafik ışığı, bir risk değildir; hayati bir kusurdur. Belediye otobüsünde engelli rampası çalışmıyorsa, bu yalnızca teknik bir arıza değil; insan hakkı ihlalidir. Yerel yönetimlerle güçlü iş birliği kurulmalı, sunulan projeler dosya raflarında değil sahada hayat bulmalıdır.

Tüm bunlar gösteriyor ki engelli mücadelesi, tek bir kurumun, tek bir kişinin omuzlayacağı bir yük değildir. Dernekler, konfederasyonlar, genel merkezler, şubeler ve aileler bu mücadeleye bütün güçleriyle katılmalıdır. Bir dernek pasifse, değişmeli. Değişemiyorsa, kapanmalıdır. Engelliler artık boş vaat dinlememeli, masa başı konuşmalarla kandırılmamalıdır. Çünkü bu mücadele bir hak mücadelesidir ve hak, ancak alınırsa hak olur.

Bu metin bir sitem değil; bir uyarıdır. Bir talep değil; bir zorunluluktur. Bir çağrı değil; bir yol haritasıdır. Engelli bireyin güçlü olduğu toplum, herkes için daha güçlü bir toplumdur. Değişim tam da bu satırlardan başlamalıdır.

ENGELLİNİN DİREKSİYONUNA PRANGA VURULAMAZ:
DANIŞTAY’IN ÖTV KARARI NEDEN HAYATİDİR?

FARUK OCAK

Engelli bireylerin özgürlüğe açılan kapılarından biri, hiç kuşkusuz kendi araçlarına sahip olabilmelerini sağlayan ÖTV istisnasıdır. Bu hak; işe giderken, rehabilitasyona ulaşırken, çocuğunu okuldan alırken, acil bir sağlık durumunda hastaneye yetişirken yani hayatın tam ortasında bağımsız hareket edebilme güvencesidir. İşte bu nedenle bu hakka dokunan her düzenleme, sadece bir kanun maddesi değişikliği değil; engelli bireyin günlük yaşamına vurulan bir darbedir.

15 Ocak 2025’te yayımlanan Tebliğ ile getirilen bir hüküm, işte tam da bu nedenle büyük bir tepki çekti. Çünkü bu düzenleme, beş yılını doldurup aracını satmış ya da devretmiş binlerce engelli bireyi, geriye dönük bir şekilde on yıl bekleme zorunluluğuna mahkûm ediyordu. Bir sabah uyanıp, “Bugüne kadar kazandığın hak artık geçerli değil, şimdi 10 yıl daha beklersin” denilmişti.

Bu, hukuka da vicdana da sığmayan bir uygulamaydı.  Peki Düzenleme Ne Diyordu? Tebliğe göre, ÖTV istisnasıyla alınan bir araç beş yıl geçtikten sonra satılsa bile, ilk iktisabın üzerinden on yıl geçmeden engellinin tekrar istisnadan yararlanamayacağı belirtilmişti.

Örnek üzerinden anlatalım: • Bir engelli birey, 2019’da ÖTV istisnasıyla araç aldı.
 • 2024’te, yani yasal beş yılını doldurunca aracını sattı.
 • Normalde 2024 sonunda yeni bir araç alabilmesi gerekiyordu.
 • Fakat tebliğ “10 yılı doldurmadın” diyerek 2029’a kadar beklemesini şart koşuyordu. Bu ne demekti? Bugüne dek hukuka uygun tüm işlemlerine güvenen vatandaşın hakkının elinden alınması, hatta pek çok kişinin araçsız kalması demekti.  Danıştay Neden Durdurdu? Danıştay 7. Dairesi, Esas No: 2025/4000 sayılı kararıyla bu düzenlemenin yürütmesini durdurdu.

Çünkü: • Geriye dönük uygulama hukuka aykırıdır.
 • Kazanılmış hak geri alınamaz.
 • Engelliyi araçsız bırakmak, yaşamın tam ortasında bağımsızlığını kesintiye uğratır.
 • Düzenleme istisnanın amacına aykırıdır. Danıştay, “Bu hükmün uygulanması telafisi güç zararlar doğurabilir” diyerek engelli bireyin hayatını ve hakkını koruma altına aldı.  Bu Karar Kimi Doğrudan İlgilendiriyor? • 27 Aralık 2024’ten önce ÖTV istisnasıyla araç alanlar, • Beş yılını doldurup aracını satan veya devredenler. Bu kişiler artık tekrar ÖTV istisnasıyla araç satın alabilir.
On yıl bekleme şartı ortadan kalkmıştır.  Neden Önemli? Bu karar sadece bir hukuki düzeltme değildir.

Bu karar: • Engelli bireyin bağımsız yaşam hakkını korur,
 • Anayasal eşitliği gözetir,
 • Sosyal devlet ilkesinin gereğini hatırlatır,
 • “Hak verilmez, alınır” cümlesinin güçlü bir örneğidir. Engellilerin hayatını doğrudan etkileyen her düzenleme, masa başında değil, hayatın gerçekleri düşünülerek yapılmalıdır. Çünkü engelli birey için araç, lüks değil; bağımsızlığın direksiyonudur.  Son Söz Engelli bireylerin haklarını geriye dönük şekilde sınırlayan her adım, toplumun vicdanına da hukuka da aykırıdır. Danıştay’ın bu kararı; hak mücadelesinin ne kadar kıymetli olduğunu, kazanılmış hakların korunmasının ise ne kadar elzem olduğunu bir kez daha göstermiştir.

Engelli birey unutulursa, toplum eksik kalır.
Engellinin hakkı korunursa, toplum güçlenir.

Kısır Döngüden Çıkış

Ben her gün patronuma yalan söylüyorum.
72 yaşındayım. Hızlı tren kartımı bile tam alırım, faturamı
geciktirmem, hayatım boyunca kimseye yanlışım olmadı.
 

Modern Aile İlişkilerinde Kırılgan Sessizlik

FARUK OCAK

Günümüz aileleri, görünmez gerilimlerle örülü bir hayat yaşıyor. Aynı evde olmak, birbirini anlamak demek değil artık. Sabah kahvaltısında yan yana oturuyor, ama gözler başka yerlere dalıyor; bir odada telefon, diğerinde sosyal medya… Konuşmalar kısa, yüzeysel, duygular bastırılmış, sorunlar ertelenmiş. Küçük meseleler birikir, zamanla dev bir yük hâline gelir.

Yakınlık arttıkça saygı aşınır. İlk zamanlarda özenle kurulan cümleler, yerini kırıcı ve yıpratıcı sözlere bırakır: “Sen yine böyle yaptın…” veya “Boş ver, uğraşamam şimdi…” Sevgiyi kaybetmeden önce çoğu zaman saygı silinmiş olur. Evin içinde sessiz bir kırılganlık başlar, fark edilmeyen çatlaklar büyür.

Aile müdahaleleri işleri daha karmaşık hâle getirir. Anne-baba baskısı, kayınvalide eleştirileri ve sürekli nasihatler, çiftin kendi dünyasını kurmasını engeller. Komşulardan veya akrabalardan gelen yorumlar, görünmez gerilimi besler, çiftleri birbirinden uzaklaştırır.

Ekonomik kaygılar, ruhsal sağlığın doğrudan üzerinde bir yük oluşturur. İşten yorgun dönmek, markette fiyatlara bakmak, borçları düşünmek… Her adım bir gerilime dönüşür. Ev işleri, çocuk bakımı ve maddi sorumlulukların sınırları belirsizse, küçük tartışmalar hızla büyüyebilir.

Güven artık kırılgandır. Sosyal medya ve geçmiş deneyimler, şüpheyi besler; mesaj gizleme, kıskançlık krizleri ve sürekli kontrol etme, modern ilişkilerin sessiz düşmanlarıdır. Partnerin değişimini anlamak yerine “Eskisi gibi olmalı” demek, doğal evrimini tehdit olarak görmek, sessiz bir gerilimin temelidir.

Empati eksikliği, ilişkideki en keskin kopukluğu yaratır. Sadece kendi bakış açısıyla hareket etmek, anlamamazlık ve suçlamaya yol açar. Sevgi dilleri farklı olduğunda, biri ilgisini gösterdiğini sanarken diğer taraf “sevilmiyorum” hissine kapılır. İlgi, dokunuş, söz, hediye veya birlikte geçirilen zaman… Her insan sevgiyi farklı yollarla gösterir.

Modern yaşam, sabır eşiklerini düşürür. İlk zorlukta ayrılık düşüncesi masaya gelir. Ama tüm bu kırılganlıkların içinde bir gerçek saklıdır: Konuşmak, dinlemek, anlamaya çalışmak ve sabır göstermek… İlişki, soğuk bir denizde kulaç atmak gibidir; emek, sabır ve derinlik ister. Sessiz fırtınalara rağmen bir arada kalmayı seçmek, sevginin ve saygının en gerçek hâlidir.

SABIR, RUH VE FEDAKÂRLIĞIN DERİNLİĞİ 

FARUK OCAK

Engelli çocukları olan anneler var ki, onların emeği ve fedakârlığı, hayatın en derin gerçeklerini gözler önüne serer. Eli öpülesi bu anneler, çocuklarının bakımını üstlenmekle kalmaz; onların dünyaya tutunabilmesi, hayata karışabilmesi için kendi hayatlarını yeniden inşa ederler. Omuzlarındaki yük, kat kat ağırdır, ama yürekleri, dayanışma ve sevgiyle her gün yeniden güç bulur.

Engelli anneler çoğu zaman kendi hayatlarını çocuklarına adar. Sosyal hayatları yok denecek kadar sınırlıdır; evden çıktıklarında bile akılları evdeki çocuklarındadır: “Acaba karnı aç mı? Susadı mı? Şimdi ne yapıyor?” soruları, peşlerini bırakmaz. Komşuya uğramak, çarşıya çıkmak, kısa bir yürüyüş yapmak bile kaygılarla gölgelenir. Günümüz dünyasında, engelli bireylerin sosyal alanlarda karşılaştığı eksiklikler, annelerin ruhunu ve psikolojisini daha da zorlar.

Engelli çocuklar bazen kendi dünyalarına çekilmiş gibi görünür. Ama anneleri bilir ki, her gülüş, her küçük adım, her başarısızlık sonrası pes etmeyiş bir mucizedir. Bir çocuğun ilk defa yürüyebilmesi, kendi başına bir şeyler yapabilmesi, arkadaş edinmesi, anneler için dünyanın en büyük ödülüdür. Engelli anneler, çocuklarının her küçük başarısını kutlarken ruhlarını da besler, içlerindeki direnci yeniden tazeler.

Gün, sabahın erken saatlerinden gece yarısına kadar, bir mücadele alanıdır: ilaç saatleri, beslenme, fiziksel ve ruhsal destek, terapiler, ödevler… Tüm bunlar, görünmez ama derin bir savaşın parçasıdır. Ve bu savaşın kahramanları, engelli annelerdir. Onların ruhsal dayanıklılığı, çoğu zaman gözle görünmez ama etkisi büyüktür; hem çocuklarını hem de çevresindekileri ayakta tutar.

En büyük kaygıları ise her zaman aynıdır: “Ben olmadığımda bu yavruma kim bakacak? Kim ilgilenecek?” Bu düşünce, gecelerini uykusuz kılar, günlerini kaygıyla doldurur. Ama tüm bu kaygının yanında umut, sevgi ve inanç da vardır. Engelli anneler, çocuklarının hayatına dokunabilmek, onları hayata hazırlayabilmek için her gün yeniden güç bulur. Bu güç, sabır ve ruhsal dirençle beslenir; hayatın en sert sınavlarında bile dimdik durmalarını sağlar.

Engelli annelerin dünyasında sabır, fedakârlık ve sevgi öylesine yoğundur ki, kendi sağlıklarını ve duygusal ihtiyaçlarını çoğu zaman ikinci plana atarlar. Ama tüm bu emeğin karşılığı, çocuklarının mutluluğu ve yaşamın içindeki varlıklarıdır. Onların gözündeki gülümseme, hayata karşı gösterdikleri direncin ve ruhsal dayanıklılığın en somut göstergesidir.

Günümüzde engelli bireylerin topluma katılımı için hâlâ çok yol alınması gerekir. İş hayatında, eğitimde ve kamusal alanlarda engellilerin önündeki engeller, hem çocukların hem de annelerinin yaşamını zorlaştırır. Ama engelli bireyler ve anneleri, tüm bu zorluklara rağmen hayata dair umutlarını kaybetmez. Onların bakış açısı, sabrı, sevgisi ve kararlılığı, hem ruhsal hem psikolojik olarak çevreye ilham verir; hayatın en ağır yüklerini bile taşıyabilecek güçte olduklarını gösterir.

Engelli annesi olmak sadece bir görev değil; bir yaşam felsefesi, ruhsal bir direnç ve fedakârlıkla yoğrulmuş bir yaşam biçimidir. Her engelli birey, annesinin emeğini, sevgisini ve sabrını kalbinde taşır. Bu bağ, dünyanın en güçlü, en derin ve en anlamlı bağlarından biridir; sabrın, sevginin ve ruhun birleştiği bir kudrettir.

Rabbimiz engelli annelerimize sağlıklı, huzurlu ve uzun ömürler versin; engelli çocuklarına güç, mutluluk ve şifa ihsan etsin. Onların her günü, sabrın, fedakârlığın ve ruhsal dayanıklılığın eşsiz bir yansımasıdır.

İNSAN RUHUNA, TOPLUMA VE EĞİTİME

YOL GÖSTEREN DERİN BİR ANALİZ 

FARUK OCAK

Engellilik, çoğu kişinin sandığı gibi yalnızca bireyin bedeninde ya da duyularında ortaya çıkan bir durum değildir. Asıl engel, bireyin fiziksel farkından çok, toplumun ona bakışındadır. Bu nedenle engelliliği anlamak; biyolojik bir gerçeği değil, sosyal bir yapıyı, psikolojik bir süreci ve insanın ruhunu aynı anda okumayı gerektirir. Özellikle günümüz dünyasında, üniversitelerin, eğitimcilerin ve akademisyenlerin bu çok katmanlı yapıyı anlaması hayati önem taşır. Çünkü engelli bireyin kaderini en çok değiştiren yerler, bilginin üretildiği ve insanın şekillendiği kurumlardır.

Her gün milyonlarca insan okula, işe, kampüse ya da hastaneye giderken engellilerin görünmez mücadelesi sessizce devam eder. Bir kaldırımın ortasına bırakılan dubanın, bozuk bir rampanın, yanlış planlanan bir sınıfın yahut işaret dili tercümanı olmayan bir hastanenin yarattığı engel, bireyin engeli değil; toplumun eksikliğidir. Dünya Sağlık Örgütü’nün engelliliği birey ile çevre arasındaki etkileşimin bozulması olarak tanımlaması, bu gerçeği bilimsel temelde doğrular. Engellilik, bireyin sorunu değil; bireyin etrafında örülen engeller sistemidir.

Psikolojik açıdan bakıldığında, engelli bireylerin yaşadığı görünmez yükler çoğu zaman fiziksel engellerden daha ağırdır. Üniversitede asansörü bozuk bir binada ders kovalayan bir öğrenci, kampüste yönlendirme olmadığı için saatlerce yol arayan bir görme engelli, derdini anlatacak tercüman bulamadığı için hastanede bekleyen bir işitme engelli… Bunlar yalnızca “zorluk” değil, bireyin ruhunda derin izler bırakan mikro travmalardır. Bu travmaların ağırlığını anlamak, özellikle eğitimciler için vazgeçilmez bir sorumluluktur. Çünkü bir öğrencinin psikolojik dayanıklılığı, çoğu zaman toplumun ona sunduğu destekle doğrudan bağlantılıdır.

Ruhsal açıdan engelli bireyler her gün bir kavşaktan geçer: Görülmek ile yok sayılmak arasında. Bir öğretmenin bakışı, bir akademisyenin yaklaşımı, bir sınıfın düzeni ya da bir arkadaşın tutumu, bireyin kendilik algısını derinden şekillendirir. Bu nedenle eğitim, yalnızca bilgi aktaran değil; insanın ruhunu onaran, varlığını kabul eden ve ona yer açan bir süreçtir.

Tarih boyunca engelliliğe yüklenen anlamlar toplumların vicdan seviyesini yansıtmıştır. Bir dönem engellilik günah, kusur ya da ceza olarak görüldü; bu yaklaşım bireyi toplumdan soyutladı. Medikal model engelliliği hastalık gibi ele alarak tüm yükü bireyin bedenine yükledi. Sosyal model engelin toplum tarafından üretildiğini söyleyerek büyük bir zihinsel devrimin önünü açtı. Biyo-psiko-sosyal model ise insanı bütün yönleriyle ele alıp engelliliğin sadece bir tıbbi mesele değil, psikolojik ve çevresel bir süreç olduğunu ortaya koydu. Hak temelli yaklaşım ise engelliliği tamamen insanlık onurunun bir parçası olarak konumlandırdı.

Bu modeller, üniversitelerin ve eğitim kurumlarının neden kapsayıcı olması gerektiğini açıklayan en güçlü bilimsel temellerdir. Bir kurum engelliyi görmezse, aslında insanı da görmüyor demektir. Çünkü engellilik, toplumun merhamet duygusunu değil; adalet ve eşitlik anlayışını test eder.

Dünya ülkeleri bu testi farklı sonuçlarla vermiştir. Almanya’da görme engelli bir birey toplu taşımaya bindiğinde tüm sesli güncellemeler çalışır ve gerekirse evden eve refakat hizmeti sunulur. Amerika’da medya içerikleri düzenli erişilebilirlik standartlarına göre güncellenir. İskandinav ülkelerinde engellilerin kültüre ve sanata katılımı devlet tarafından desteklenir. Hollanda’da engelli bireylerin kariyer gelişimi için korumalı çalışma sistemleri uygulanır.

Türkiye’de ise büyük bir çaba olsa da sistem çoğu zaman gönüllülük üzerinden yürür. GETEM gibi merkezler görme engellilere içerik üretirken büyük ölçüde gönüllü emeğine dayanır. Birçok engelli birey cihaz, araç ya da protezini bağış kampanyalarıyla karşılamaya çalışır. Üniversitelerde erişilebilirlik artırılmaya çalışılsa da büyük bir kısmı hâlâ bireyin kendi mücadelesine bırakılmıştır.

Tüm bu tablo, engelliliğin yalnızca bireysel değil; toplumsal bir sorumluluk olduğunu gösterir. Özellikle üniversiteler, öğretmenler ve akademisyenler için bu sorumluluk daha da büyüktür. Çünkü değişimin ilk kıvılcımı, bilginin üretilip paylaşıldığı yerlerde yanar. Bir sınıftaki masa yüksekliğini ayarlamak, bir dersi sesli materyale dönüştürmek, sınav için ek süre sağlamak, kampüs haritasını erişilebilir düzenlemek… Bunlar küçük gibi görünen ama bir insanın hayatını kökten değiştiren dokunuşlardır.

Engellilik insanın eksikliği değil; toplumun eşitlik anlayışının aynasıdır. Bugün bir görme engelli bireyin bastonuyla yürürken kaldırıma park eden bir araç yüzünden yolun ortasına çıkmak zorunda kalması, bir işitme engellinin hastanede anlaşılmadığı için saatlerce beklemesi, ortopedik engelli bir öğrencinin merdivenler yüzünden eğitime erişememesi… Bunların her biri, sistemin bireye değil; bireyin sisteme uydurulmaya çalışıldığının somut göstergesidir.

Engelli bireyler yardım bekleyen değil; üreten, geliştiren, spor yapan, yazan, kodlayan, hayatı ilmek ilmek işleyen bireylerdir. Bir yüzme havuzunda madalya kazanan sporcu, bilgisayar başında kod yazan genç, sahnede müzik yapan sanatçı, sınıfta ders anlatan bir öğretmen, şiir yazan bir şair… Hepsi aynı gerçeğin sesidir: Engellilik bir eksiklik değil; başka bir var oluş biçimidir.

Bir ülkenin gerçek uygarlığı, engellisine verdiği değerle ölçülür. Eğitim kurumları bu değeri büyüten kalptir. Öğretmenler ve akademisyenler, engelli bir bireyin hayat yolculuğunda en güçlü rehberlerden biridir. Bir cümleniz, bir farkındalığınız, bir düzenlemeniz bir öğrencinin kaderini değiştirebilir.

Sonuç olarak engellilik, sadece bir toplumsal mesele değil; insanın vicdanını, ruhunu ve değerlerini sınayan bir insanlık imtihanıdır. Bu imtihanı geçmek için tek yol, baktığımız yerden değil; gördüğümüz yerden değişime başlamaktır. Eşitlik, adalet ve insanlık için…

FARUK OCAK

İki yüzlü çıkarcı insanlardan uzak durmak, günümüzün en zor sınavlarından biri haline geldi. Çünkü artık birçok insan, sahte bir tebessümün ardına gizlenmiş bir menfaat dünyasında yaşıyor. Dışarıdan sevgi dolu görünen nice insanın kalbinde, aslında hesap dolu bir defter var. Seni yalnızca işine yaradığın sürece severler, çıkarları bittiğinde ise bir yabancıya dönüşürler.

Engelsiz bir birey için bu insanlar belki sadece can sıkıcıdır; ama engelli bir birey için çok daha derin bir yara açabilir. Çünkü onlar, zaten toplumun yargılarına karşı dimdik durmaya çalışırken, bir de sahte dostlukların ağırlığıyla sınanırlar. Engelli bir birey, kalpten gelen sevgiyi hemen hisseder; çünkü gözle değil, yürekle görür. Bu yüzden, sahte bir gülümsemeyi bile kilometrelerce öteden tanır.

Engelsiz bireyler arasında da dürüst, samimi ve gönülden dostluklar kuranlar elbette vardır. Onlar, insanı insan olduğu için sever; menfaat gözetmez, koşulsuzca yanında olur. Gerçek dost, engeli değil, kalbi görür. O kalp temizse, ne gözün görmemesi ne de kulağın duymaması bir eksikliktir. Asıl eksiklik, sevgiyi menfaate çevirenlerin vicdanındadır.

Günümüzün en büyük hastalığı “çıkarcılık” oldu. Herkes bir şey bekliyor, herkes bir şey istiyor. Karşılıksız dostluk, karşılıksız iyilik, neredeyse tarihe karıştı. Ama yine de unutmamak gerekir: Gerçek karakter, menfaatin bittiği yerde ortaya çıkar. İki yüzlü insanları tanıdıkça, sadeliğin, samimiyetin ve içtenliğin ne kadar kıymetli olduğunu daha iyi anlıyoruz.

Hayat, bize kimin dost kimin sahte olduğunu öğretirken; asıl mesele, bizim kalbimizi kirletmememizdir. Çünkü dünya değişse de, içtenlik değişmemeli. Bir gülüşün ardında yalan saklamak yerine, sessiz bir dürüstlükte yaşamak her zaman daha değerlidir.

Kalp Gözüyle Görmek 

FARUK OCAK

Bakmak kolay iş… Ama görmek öyle her babayiğidin harcı değil.

İnsan bazen öyle bakar ki, karşısındaki dağ olsa görmez.

Çünkü göz açık olsa da gönül kapalıysa, o bakış boş bir seyirden öteye gitmez.

Görmek demek, anlamak demektir; yüreğinde hissetmektir.

Bir çiçeğe, bir insana, bir ana yola bakarsın; ama kalbinle hissediyorsan,

işte o zaman gerçekten görüyorsun demektir.

Şimdi bir düşün… Herkesin gözü açık ama çoğunun gönlü kör.

nsanlar birbirine selam verir, ama gözlerinde sıcaklık yok.

Sözler var, ama içinde samimiyet kaybolmuş.

Herkes bir şeylerin peşinde koşuyor, ama kimse kimseye dokunmuyor.

İşte basîret dediğimiz şey, tam da burada devreye girer.

O kalp gözüdür. Ruhun feneridir. Gözün göremediğini o görür, kalbini aydınlatır.

Bugün dünyada en büyük eksiklik, kalple görememek. İnsanlar görüyor ama anlamıyor;

duyuyor ama hissetmiyor. Herkes kalabalıkların içinde, ama yapayalnız.

Zenginlik artıyor ama vicdan eksiliyor. Kalp gözü kapandı mı,

insanın yüreği taşlaşıyor. O zaman ne bir tebessüm ısıtıyor içini, ne de bir selam huzur veriyor.

Asıl görme engelliler, kalp gözünü kaybedenlerdir.

Onlar hayatın içinden geçer, ama hayat onlara hiç dokunmaz. Çünkü farkında değiller…

Ne gökyüzünün mavisini fark ederler, ne bir çocuğun gülüşünü, ne bir dostun sessizliğini.

Kalbiyle gören insan ise, karanlığın içinde bile ışığı bulur.

Çünkü o ışık, dışarıda değil; insanın içinde yanar.

Gerçek görmek, gözle değil gönülle olur.

Kalp gözü açık olan; sadece insanı değil, sevgiyi, adaleti,

acıyı ve umudu da görür. İşte o zaman yaşam anlam bulur.

O zaman insan, sadece yaşayan değil, hisseden olur.

Cehalet üzerine antrparantez...

Atatürk Cumhurbaşkanı seçildikten 6 yıl sonra dünya çapında 

SEVGİDE ÖZGÜRLÜĞÜN GÜCÜ: ENGELLİ VE ENGELSİZİN YÜREKLERİNDEKİ GERÇEK BAĞ 

FARUK OCAK

Günümüz dünyasında sevgi, artık sadece sözlerle değil; cesaretle, fedakârlıkla ve yüreğin tüm kırık taşlarıyla ölçülüyor. Engelli ya da engelsiz, her insanın kalbinde aynı derin özlem yatıyor: Anlaşılmak, değer görmek, özgürce sevmek ve sevilmek. Ama modern yaşamın karmaşasında, kalpler çoğu zaman zincirlerle sınanıyor; korkular, önyargılar ve beklentiler arasında sıkışıyor.

Gerçek sevgi, kimseyi tutmakla değil; akışına bırakmakla büyür. Engelli bir birey için sevgi, yalnızca duygusal bir bağ değil; özgürlüğü, saygıyı ve güveni beraberinde getiren bir güçtür. Engelsiz birey için de durum farklı değildir; yüreğinin sesine kulak veren, cesur ve anlayışlı insan, ancak karşısındakine alan açabilen kişidir.

Sevgi, korkuların gölgesinde saklanamaz. Sevgi, kalbin zincirlenmesine izin vermez. Sevgi, akılla değil, yürekle büyür. Sevgiyi büyütmek isteyen kişi, kontrol etme ihtiyacını bırakmalı, kendi eksikliklerinden ve korkularından arınmalı ve “gitmek istersen gidebilirsin” diyebilecek cesareti göstermelidir. Çünkü en derin bağ, zorla değil; gönüllü kalışta doğar. Kalmak, o zaman anlam kazanır; alışkanlık için değil, yürekten seçildiği için…

Engelli bireyler, yaşamın engellerine rağmen sevgiyi daha yoğun yaşarlar. Her zorluk, her acı, sevgiyi derinleştirir. Engelsiz birey ise bazen göremediği bir sabrı, bazen sessiz bir direnci fark eder ve öğrenir: Gerçek bağ, kimsenin kimseyi zorlamadığı yerde başlar. Orada her bakış, her dokunuş, her söz, bir mucizeye dönüşür.

Sevgi; tutmak değil, bırakabilmektir. Alan açabilmektir. Kalbinin ritmini özgürce atan kişi, yanındakine de aynı özgürlüğü sunabilir. İşte bu özgürlükte, engel ya da engelsiz fark etmez; her yürek birbirine tutunur, her ruh derinleşir, her bağ gerçek anlamını bulur.

Kendi kırık parçalarımdan toplamayı öğrendim. Her yara, her acı, bana sevginin özgürlüğünü, cesaretini ve derinliğini gösterdi. Ve öğrendim ki gerçek bağ, zincirlerle değil; cesaretle, saygıyla ve yürekten seçimle kurulur.

İSMAİL AKYILDIRIM

Bu gün okumuş olduğum güzel bir  anekdot'u

köşeme taşımak ve sizlerle paylaşmak istedim ;

Tarih: 29 Ekim 1933

Cumhuriyetin kuruluşunun 10. yıl dönümü.

Türkiye’nin her yerinde törenlerle, şölenlerle kutlanıyor.

Atatürk, Onuncu Yıl Cumhuriyet Balosunda.

Bir ara, dans eden bir çifte dikkatle bakar.

Danstan sonra çifti yanına çağırtır.

İkisi de pek genç yaştadırlar.

Önce kıza, hangi okulda okuduğunu sorar.

Genç kız bir yabancı okulun adını verir.

Aynı soruyu, delikanlıya da sorar.

O da başka bir yabancı okulda öğrenci olduğunu söyler.

Atatürk, ünlü sorularına başlar:

“Sakarya Savaşı ne zaman oldu?

Milli Mücadele kaç evre sürmüştür?

Türk devrimlerinin temeli nedir?”

Eğer ki, gençler kem küm ederek “Pekiyi hatırlamıyoruz”

falan deseler belki de sorun çıkmayacaktır.

Fakat genç kız, şöyle cevap verir:

“Efendim, bize okulda yalnız Fransız Devrimini okuttular.

Türk devrimini hiç duymadık!”

Atatürk’ün gülen yüzü birdenbire değişir.

Ama o an hiçbir şey söylemez.

Atatürk’ün çevresindekiler, büyük bir fırtına beklemektedirler.

Ancak Atatürk, beklentinin tam tersi, sessiz kalır.

Kısa bir süre sonra genç kızla delikanlıyı yeniden yanına çağırtır.

Ancak bu seferki konuşma masa başında değil, büfede olur.

Uzaktan bakanlar,

Atatürk’ün güler yüzle bu genç çifte tatlı davrandığını sanırlar.

Oysa Atatürk, genç kızla delikanlıya şunları söylemektedir:

“Bütün bu şenlik ve bayram, Milli Mücadele ve Türk Devrimlerini yapanların

veya bunlarda bir parça emek ve fedakârlık payı bulunanların hakkıdır.

Siz, o hareketlere katılmamış olabilirsiniz; yaşınız buna elverişli değildir.

Fakat o işi yapmış olanların arasına girebilmeniz, onlar gibi eğlenmeniz için en az,

o işlerin nasıl yapıldığını kesinlikle ve ne yapıp yapıp bilmelisiniz!”

Bu sözlerinden sonra Atatürk, yaverine döner, emir verir:

“Bayanla bayı evlerine götürsünler! Derslerine çalışacaklarmış…”

Emir, hemen ve kimseye sezdirilmeden yerine getirilir.

Atatürk bugün yaşıyor olsaydı; 

sözde Atatürkçüleri evlerine yollardı,

derslerine çalışsınlar diye!